رستاخیز میهن پرستان - رضا احمدی

رستاخیز میهن پرستان - رضا احمدی

تاریخ و فرهنگ ایران - ایران، قلب تپنده اقتصاد و دانش در سپیده‌دم تمدن

پیش از آن‌که میان‌رودان به‌عنوان زادگاه تجارت و ثبت اطلاعات شناخته شود، این فلات ایران بود که نظم اقتصادی، انبارداری، سندنویسی و حتی شمارش را معنا کرد؛ یافته‌های تازه باستان‌شناسی اکنون به روشنی نشان می‌دهند که ایران، نه حاشیه، بلکه قلب تپنده شکل‌گیری نخستین ساختارهای اقتصادی و اطلاعاتی جهان باستان بوده است. یافته‌هایی که امروز پرده از حقیقتی برمی‌دارند که سده‌ها در غبار تاریخ مانده بود: ایران نه تماشاگر، که بنیان‌گذار یکی از کهن‌ترین ساختارهای اقتصادی و اطلاعاتی جهان باستان است.

خلع سلاح ایران در میدان میراث ناملموس

ایران، قلب تاریخی و تمدنی منطقه، این روزها در رویارویی با همسایگان خود در ثبت جهانی میراث ناملموس، دچار بحران هویتی شده است. همان میراثی که می‌توانست «هویت ملی» را بازتعریف کند و ایران فرهنگی را در عرصه جهانی برجسته سازد.

نگاهی متفاوت به «انقلاب اسلامی» (بخش ۳) - دکتر علی میرفطروس

 * در سال های ۱۳۵۴-۱۳۵۵ آیت الله خمینی خواستار بازگشت به ایران بود.

* پنهان کردن عقاید واقعی آیت الله خمینی  توسط مشاورانش در پاریس باعث شد تا او در غرب، به عنوان یک «قدّیس»، «پیامبرِ آزادی» و «گاندی دوم» تصوّر شود.

* یکی از مظاهر ایدئولوژی ها «بی حسّی اخلاقیِ» روشنفکران و رهبران سیاسی در فاجعۀ سینما رکس آبادان بود.

در سوگ سرو سایه‌فکن هنر ایران

بهرام بیضایی، نویسنده و نمایشنامه‌نویس و کارگردان نامدار، در سالروز زاده‌شدنش، در غربت و سفر بی‌بازگشت مهاجرت، چشم از جهان فروبست. دریغا که گویا سرنوشت بسیاری از هنرمندان و برجستگان ایرانی آن است که دیدگان خود را بر جهان، به‌دور از میهن و زادگاه خود، بربندند. با این‌همه، یاد آن‌ها آتش جاودانی است که از فروغ و روشنی بازنمی‌ماند!

بهرام بیضایی درگذشت

 بهرام بیضایی، کارگردان فیلم و تیاتر و نمایشنامه‌نویس ایرانی در 87 سالگی در آمریکا درگذشت.

بارگیریِ «تاریخِ مختصرِ زبانِ فارسی» نوشته‌ی دکتر ابوالقاسمی

پارسی‌انجمن: «تاریخِ مختصرِ زبانِ فارسی» نوشته‌ی دستور^(دکتر) محسنِ ابوالقاسمی است. او به سادگی و گزیدگی به پیشینه‌ی زبانِ پارسی که دنباله‌ی زبانِ پارسیِ میانه که آن نیز به دنباله‌ی پارسیِ باستان است پرداخته و چنین، گزارشی کوتاه از تاریخِ زبانِ پارسی که از کهن‌ترین زبانهای زنده‌ی جهان است، به دست داده.

دكتر میرجلال‌الدین كزازی: رودكی یادآور روزگاران كهن تاریخ و فرهنگ ایران است

به بهانه‌ی چهارم دی‌ماه؛ روز بزرگداشت رودکی:

یكی از والایی‌ها و شگفتی‌های رودكی آن است كه او با هنر خود روزگاران بسیار كهن تاریخ و فرهنگ ایران را فرایاد می‌آورد. رودكی تنها سخنور نیست بلكه خنیاگر هم هست و در همه گونه‌ها و كالبدهای شعر پارسی به چیرگی و به استادی شاهكارهایی از خود به یادگار نهاده است، از این روی او را به درستی پدر سخن پارسی می‌نامیم.

دلایل برتری نظام‌های پادشاهی در نظریه ماکس وبر

- امروزه بحث‌های فراوانی درباره علت انسجام و پایداری دولت‌های پادشاهی در مقایسه با دیگر دولت‌هایی در جریان است که طی یک قرن گذشته، گفتمان آن‌ها در چارچوب زبان انتخابات، پارلمان‌ها و تقدیس دموکراسی شکل گرفته است.

- اگر به نظریه فیلسوف آلمانی، ماکس وبر، بازگردیم، با نظریه‌ای منسجم و قدرتمند روبرو می‌شویم که اساس آن بر تمایز تجربه غربی از هر الگوی دموکراتیک دیگر استوار است.

- الگوی غربی حکمرانی را نمی‌توان با زور و اجبار تعمیم داد. وضعیت اروپایی تاریخ خاص خود را دارد، همان‌گونه که الگوی چینی تاریخ و رنج‌های شناخته‌شده خویش را دارد.

- تقدیس دموکراسی که در منطقه و در جهان اسلام از طریق کودتا‌گری، انقلاب‌گری، خطابه‌ها و شعارها رواج یافت، جوامع آن کشورها را به فجایع و مصیبت‌هایی کشاند که امروز شاهد آن هستیم.

تاریخ و فرهنگ ایران - شب چله و برخی آیین‌های مردم ایران

پیشینیان ما، شب چله (یلدا) را شب مِهر و دوستی و صلح و آشتی می‌دانستند. خانواده‌ها در این شب گِردهم می‌آمدند و به‌دور از کدورت و رنجش‌هایی که چه‌بسا در میان بوده، شبی را با شادمانی و مهرورزی سپری می‌کردند تا هنگامی که سپیده سر می‌زد و جهان را روشنایی خورشید، تازگی می‌بخشید. این جشن از دیرباز تا کنون در میان ایرانیان پایدار مانده است.

یلدا، امید پیروزی نور بر تاریکی در ایران زخمی

سازمان فرهنگی سياسی ايران پاد دکتر سعید احمدی

زمستان در فرهنگ ایرانی آستانه زایش نور است، نه فصل مرگ

دکتر علیرضا حسن‌زاده، در سخنرانی خود در صدویکمین نشست دوشنبه‌های ایکوم با عنوان «آیین‌های زمستانی ایران با رویکرد آذرگان»، با واکاوی آیین‌های زمستانی و تمرکز بر جشن آذرگان، تقویم ایرانی را یکی از زنده‌ترین و چندلایه‌ترین نظام‌های آیینی جهان دانست؛ تقویمی که زمستان را نه فصل مرگ، بلکه آستانه‌ای برای زایش، باززایی نور و بازگشت نظم کیهانی می‌داند و از خلال هم‌زیستی آیین‌ها، چندصدایی فرهنگی و زیست‌سالاری ایرانی را بازنمایی می‌کند.

نگاهی متفاوت به «انقلاب اسلامی» (بخش ۲) - دکتر علی میرفطروس

 * روشنفکران ایران با تقلیل آزادی به «آزادی سیاسی» از فهم و درک آزادی های فردی و اجتماعی -خصوصاً آزادی زنان- غافل بودند.

* آل احمد: «مخالفتِ روحانیّت با کشفِ حجاب یک عملِ روشنفکرانه بود».

* شاه خطاب به رئیس جمهور آمریکا: هیچ کس نمی‌تواند چیزی را به ما تحمیل کند، هیچ کس نمی‌تواند به نشانۀ تهدید انگشت‌اش را به سوی ما بگرداند، چون ما نیز انگشت خود را به سوی او خواهیم گرداند.

مینیاتور سبک بهزاد، با نام ایران به کام دیگران!

سرانجام «هنر مینیاتور به سبک بهزاد» به نام کشور افغانستان به ثبت جهانی رسید. هنری که از دل ایران برآمده و خاستگاه ایرانی دارد و به اَنگیزه ندانم‌کاری و بی کفایتی مسوولان میراث فرهنگی کشور به کام دیگران نشست!

پور سینا نابغه‌ی شرق: فرزند ایران

ابو‌علی سینا (پور سینا)، پزشک، فیلسوف، ریاضی‌دان، ستاره‌ شناس (منجم)، شاعر و … از دانشمندان بزرگ ایران و از نابغه‌های روزگار، به سال 370 مهی (:هجری قمری) در روستای خُرمیثن از توابع بخارا دیده به جهان گشود. ابو‌علی سینا را به فرنام‌هایی (:القابی) چون حجت‌الحق (برهان حق) و شیخ‌الرییس (پدر تمام مشایخ و دانشمندان) نسبت داده‌اند که در اروپا با عنوان «نابغه شرق» و با نام «اویسینا» از وی یاد می‌شود.

ایران؛ ریشه‌ای که فراموش نمی‌شود

گاهی آدم برای وطنش نه از روی خشم، نه از روی ناراحتی، بلکه از روی عشقی می‌نویسد که در دل مانده؛ عشقی که مثل آتشی آرام در دل می‌سوزد و خاموش نمی‌شود. برای سرزمینی که هزار سال، دستش را گرفته، زخمش را بسته، اما امروز باید با چشمانی پر از سؤال، رفتارهای جوانی سیاست‌زده را نگاه کند؛ جوانی که نامش جمهوری آذربایجان است و گویی ریشه‌هایش را پشت غبار سیاست پنهان کرده.

بارگیری «اروندرود و عبادان» نوشته‌ی استادِ زنده‌یاد بهرامِ فره‌وشی

پارسی‌انجمن: «اروندرود» نوشته‌ی استادِ زنده‌یاد بهرامِ فره‌وشی است.

این جستار چنین آغاز شود که

آینه‌کاری ایرانی جهانی شد

 مهارت هنر آینه‌کاری در معماری ایرانی، در فهرست جهانی میراث ناملموس یونسکو ثبت شد.

نگارکَند نویافته‌ی کوه‌منار، پرده از آیین نیایشی الیماییان برداشت

در بلندی‌های کوه منارِ اندیکا، نقشی صخره‌ای از دل تاریخ سر برآورده که به گفته‌ی باستان‌شناسان، در میان نگارکندهای الیمایی «بی‌مانند» است؛ صحنه‌ای آیینی از نبرد پهلوانی با مار سه‌سر که می‌تواند شناخت ما از نظام باورمندی زاگرس مرکزی را دگرگون کند.

بازخوانی جایگاه میهن‌دوستی در سامان آموزشی

میهن‌دوستی و دل‌بستگی به تاریخ و تمدن حس مشترک میان همه‌ی انسان‌ها نسبت به سرزمینشان است. گمانی نیست که این دل‌بستگی زمانی ژرف و سازنده می‌شود که با آموزش همراه باشد. آموزش برای شناخت و آگاهی از گذشته و گرایش به پاسداری از سرزمین، به شیوه‌ی ساما‌نمند‌ از خویشکاری‎های نهاد آموزشی (آموزش‌ و پرورش) است. روشن است که آموزش‌ و پرورش در چگونگی بازگفت (:روایت) تاریخ و برانگیختن حس میهن‌دوستی، مسوولیتی بنیادین بر دوش دارد.

نگاهی متفاوت به «انقلاب اسلامی» (بخش ۱) - دکتر علی میرفطروس

 * در زمان شاه اسلام به عنوان یک «آرمان حکومتی» بسیار  ضعیف و ناتوان بود چندانکه علی شریعتی و مرتضی مطهری از «حالت نیمه مُرده و نیمه زندۀ دین و وضعیّت بسیار بسیار خطرناک آن» سخن می گفتند.

* طرح سرنگونی شاه، ۵ سال پیش از وقایع ۵۷ (یعنی در سال ۱۳۵۳= ۱۹۷۴) کلید خورده بود.

* انتشار کتاب «سقوط ۷۹» در سال ۱۹۷۶، اختلافات شدید شاه با کمپانی‌های بزرگ نفتی، سخنرانی‌های تُند و اغراق آمیز رضا براهنی در رسانه‌های آمریکائی، سفر شاه به آمریکا در آبان ۱۳۵۶ و حملۀ چماقداران «سازمان احیا» به وی در محوطۀ کاخ سفید نشانه‌های سرنگونی قریب الوقوع شاه بود.

فروغی و ادای دین به وطن در زمان اضطرار - فریدون مجلسی

قول داده بودم در باره محمدعلی فروغی سیاستمدار و دیپلمات مورد احترام و ستایش خود مطلبی محدود بنویسم، و به اثر گذاری و اهمیت شخصیت او بپردازم. نام فروغی از نوجوانی به گوشم آشنا بود.

تکرار ادعا مالکیت نمی‌آورد؛ جزایر، ایرانی می‌مانند

 شاید ـ و این شاید را با همه لرزش دل و حافظه‌ای که از سال‌های دور به عنوان یک روزنامه‌نگار، مانده می‌نویسم ـ لازم نباشد هر بار از نو درباره چیزی سخن بگوییم که ریشه‌اش در خاک همین سرزمین است. اما جهان، انگار گاهی فراموشکار می‌شود.

ایران به تو می‌اندیشد، سفر کریم‌مسیحی در دل تاریخ

نمایشگاه «ایران به تو می‌اندیشد» در کاخ سعدآباد، سفری است از دل مهرازی (:معماری) کهن تا روح آیین‌ها و چشم‌اندازهای تاریخی ایران؛ جایی که هربرت کریم‌مسیحی، عکاس و مستندساز میراث فرهنگی، سال‌ها سفر و دیده‌ها را در قاب‌هایی گرد آورده که هرکدام روایتگر هزاران سال حافظه‌ی این سرزمین‌ یکپارچه‌اند.

از دماوند تا زاگرس، روایت فرهنگی و استوره‌ای کوه در ایران

رشته‌کوه‌ها و کوه‌های پراکنده، دشت، استپ و نواحی نیمه‌صحرایی در ایران تشکیل یافته است. در نگاه نخست کوه‌ها شاید برآمدگی‌های عادی هستند که مانند آن در سراسر جهان وجود دارد؛ اما ایرانیان از دیرباز تا اکنون، زندگی، تاریخ، استوره، فرهنگ و تمدن خود را با آن پیوند داده‌اند.

کوروش یغمایی از جهان موسیقی کناره گرفت

خبر انتشار دو آلبوم  «یاغی» و «پلاک ۴۴» از کوروش یغمایی، خواننده، آهنگساز، تنظیم‌کننده و نوازنده موسیقی  ایرانی، که به زودی از سوی کمپانی آمریکایی «Now Again Records» روانه بازار خواهد شد، با خبری دیگر همراه شد؛ خبر کناره‌گیری پدر راک ایران، از عرصه موسیقی. یغمایی که سال‌ها با نغمه‌های جسورانه و متن‌های شاعرانه‌اش صدای یک نسل بود و توانست به راک هویت ایرانی بدهد، اکنون پس از سال‌ها شور و خلاقیت، تصمیم گرفته دست از نواختن و آفرینش موسیقی بردارد.

تاریخ و فرهنگ ایران - نشان‌واره‌ی چلیپا یا گردونه‌ی مهر در فرهنگ ایرانی

تمدن‌های بزرگ بشری از گذشته تا به امروز نقش چلیپا را بر جنگ‌افزارها، سر در خانه‌ها، چرخ‌های نخ‌ریسی، سنگ گورها و … نهاده‌اند؛ اما این نشان‌واره‌ی چلیپا در نزد آریاییان عصر ودایی و عصر اوستایی، نشان مقدسی بود که مهریان، چلیپا و چلیپای شکسته را بر دست‌های خود یا بر لباس‌هایشان می‌آویخته‌اند. در نزد بومیان فلات ایران، وجود چلیپا بر پیکره‌ی شیر دوسر در جام زرین کلاردشت (۱۰۰۰ تا ۶۰۰ پیش از میلاد) حاکی از اهمیت این نشان‌واره در نزد اقوام ایرانی بوده است.

لورَنسِ ایران؛ جاسوسی که شیفته‌ی این خاک شد!

اگرچه برخی کارشناسان، او را در سنجش با لورنس عربستان که دست‌آموز انگلیس بود، «لورنس آلمان» نامیده‌اند، اما ما در اینجا او را «لورنس ایران» می‌خوانیم! با آنکه نماینده‌ی کشوری بیگانه در ایران به شمار می‌رفت، با همراهی و پشتیبانی از جنگجویان ایرانی در جنگ جهانی نخست و کوشش‌های دامنه‌دارش در شورش‌های ضد سیاست بریتانیا در جنوب ایران، شایستگی چشمگیری در خاطره‌ی عشایر ایران یافت.

تاریخ و فرهنگ ایران - از چرمی بر نیزه تا نماد ملی ایران؛ داستان شکوهمند درفش کاویانی

«درفش کاویانی» نام پرچم ایران در روزگار اشکانیان و ساسانیان بوده است، اما داستان استوره‌ای پیدایش آن به روزگارانی بسیار دورتر بازمی‌گردد. برپایه‌ی آنچه در شاهنامه‌ی فردوسی آمده، هنگامی که کاوه‌ی آهنگر بر ضد ضحاک شورش کرد، چرمی را که در زمان آهنگری بر زانوی خود می‌افکند، به نشانه‌ی خیزش، بر سرِ نیزه کرد و مردمان بسیاری بر او گِرد آمدند.

تاریخ و فرهنگ ایران - آتشکده کرکویه، فروغی جاویدان در سرزمین رستم

آذرماه، یادآورِ فروغ مینوی است. از ژرفای خاکِ کهنِ ایران تا برترین بلندای اندیشه، همواره آتش و روشناییِ آن، نمادِ راستی، پاکی و پیوند میان آدمی و اهورامزدا بوده است. در خانمان و دل مردمان، اخگری نیاکانی از فروغ اهورایی برپاست که نه باد خاموشش تواند کرد و نه روزگار از یادش تواند برد. آذرگان، جشنِ سپاس از این فروغ است؛ یادکردِ آتشی که نماد جان و روانِ روشنی‌جوی منِ ایرانی است.

میراث‌ربایی به سبک آنکارا؛ از آراز آراز، تا مصادره پورسینا

چند روز پیش رجب طیب اردوغان، رییس‌ جمهور ترکیه، بار دیگر در سخنانی بی‌پایه، یکی از شناخته‌شده‌ترین و نامبردارترین فرزانگان دانشمند ایرانی، پورسینا (ابن‌سینا)، را به تاریخ ترکیه نسبت داد و مردمان کشورش را «وارث» دانش پزشکی «شفابخش» او دانست!

پرتاب سنگ به نمادهای تاریخی، دشمنی با هویت ملی است

چند روز گذشته، اقدام یک برنامه سرگرم‌کننده اینترنتی، با عنوان «بازمانده»، و پرتاپ سنگ به نمادهای تاریخی ایران، واکنش‌های فراوانی را در میان دوستداران تاریخ و میراث فرهنگی برانگیخته و سبب خشم و دل‌نگرانی آن‌ها شده است. برخی از کارشناسان تاریخ و میراث فرهنگی این اقدام را ناسنجیده و در پیوند با نبود سواد میراثی و آگاهی آن‌ها دانسته و سهوی به شمار آورده‌اند که باید به برگزارکنندگان و دست‌اندرکاران برنامه، تذکر داده شود و از کار آن‌ها پیشگیری کرد.

سنگ‌پرانی به تاریخ، زخمی که در دل هر ایرانی می‌ماند

صحنه‌ای کوتاه از یک فیلم که در بخشی از آن مسابقه سرگرمی هست، شاید در نگاه اول چیز مهمی نباشد. اما وقتی در آن صحنه، نمادهای هزاران‌ساله ایران -شیردال، درفش کاویانی، نقش‌مایه‌های باستانی- به «سیبل سنگ‌پرانی» تبدیل می‌شوند، مسئله دیگر شوخی، سرگرمی یا خلاقیت نیست. این یک ضربه نمادین است؛ ضربه‌ای که هر ایراندوست واقعی آن را با گوشت و پوست حس می‌کند.