۲۹ تیر ۱۴۰۵

آیا شاهنامه تاریخ است؟

چندی پیش دکتر ندا غیاثی، استاد دانشگاه هنر، به خواستاری «انجمن علمی- دانشجویی تاریخ دانشگاه تهران» درباره‌ی «مفهوم تاریخ در شاهنامه‌ی فردوسی» در تالار کمال دانشکده‌ی ادبیات‌وعلوم انسانی دانشگاه تهران سخن گفت. گزارشی از سخنرانی او را پیش رو دارید. دکتر غیاثی نویسنده‌ی کتاب ارج‌دار «کارستان سخن؛ درهم‌تنیدگی تخیل و واقعیت در شاهنامه» (از انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار- 1403) است.

نگاهی به کارنامه‌ی باستان‌شناسیِ زنده‌یاد اسماعیل یغمایی

اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس نامی ایران، 28 تیرماه 1405 خورشیدی درگذشت. نگاهی گذرا به کارنامه‌ی علمی و باستان‌شناسی او، گرامی‌داشت کوشش‌های دل‌سوزانه‌اش برای شناخت گذشته‌ی باستانی ایران است.

۲۷ تیر ۱۴۰۵

ققنوس در آتش (بخش ۲) - دکتر علی میرفطروس

* روزبه پارسی (ابن مقفّع) با ترجمۀ رسالات عصر ساسانی از پهلوی به زبان عربی ضمن حفظِ آنها از کتابسوزی های رایج  کوشید تا به احیای مفاخر ملّی بپردازد.

* مانند دیگر فرزانگان ایرانشهری، روزبه پارسی (ابن مقفّع) عقلانیّت، عدالت و شایستگی را عامل مشروعیّت و بقای حکومتها می دانست.

* شیفتگی روزبه پارسی به تاریخ و فرهنگ ایران وقتی با بی اعتنائی وی به مناسک اسلامی درهم آمیخته می شد او را مورد سوء ظنِ شریعتمداران قرار می داد.

دهمین سال‌روز ثبت جهانی بیابان لوت

شهداد در شامگاه آدینه 26 تیر، در حالی دهمین سالروز ثبت جهانی بیابان لوت(27 تیرماه) را گرامی داشت که دمای هوا در گرم‌ترین ساعت‌های روز به 48 درجه‌ی سانتی‌گراد رسیده بود؛ گرمایی که نه تنها از شور مردم برای باشندگی در این آیین نکاست، بلکه به‌گونه‌ای یادآور هویت سرزمینی بود که امروز به نام یکی از شاخص‌ترین چشم‌اندازهای طبیعی جهان شناخته می‌شود.

اسماعیل یغمایی، باستان‌شناس، در بیمارستان بستری شد

«اسماعیل یغمایی» باستان‌شناس پیشکسوت، از برجسته‌ترین پژوهشگران باستان‌شناس  و از چهره‌های اثرگذار در شناخت، پژوهش و نگاهبانی از میراث‌فرهنگی کشور، در پی سکته‌ی مغزی در یکی از بیمارستان‌های تهران بستری شد.

۲۶ تیر ۱۴۰۵

تاریخ و فرهنگ ایران - رشد و شکوفایی زبان فارسی در دوره سامانیان

ایران کهن‌ترین کشورهای جهان است که از دید تاریخی و همبستگی هویت‌ ملی، در میان کشورهای جهان نمونه‌ای کم‌‌مانند است. پیوستگی تاریخی و هویتی ایران در درازنای چند ‌هزار سال تاریخ خود یکی از شگفتی‌های تاریخی است. از روزگار باستان تا کنون همواره نام این سرزمین ایران بوده است و پس از اسلام نیز با اینکه کشور دچار دگردیسی فرهنگی بزرگی شد اما نام سرزمین دگرگون نشد و همان ایران ماند.

۲۵ تیر ۱۴۰۵

چگونگی راه‌یافتن زبان ترکی به آذربایجان - استاد یحیی ذکاء، دانا مرد تبریزی

یحیی ذکاء (۱۳۰۲–۱۳۷۹)؛ ایران‌شناس، استاد دانشگاه، پژوهشگر تاریخ هنر ایران و از کارشناسان برجسته‌ی آثار هنری، در تبریز چشم به جهان گشود. دبیرستان را سال‌های 1321-1322 در فیروزبهرام در رشته‌ی ادبی گذراند و از پیشگاه استادان برجسته‌ای چون ذبیح‌الله صفا، پرویز ناتل خانلری و … بهره گرفت. در سال 1333 از دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران در رشته‌ی باستان‌شناسی با رتبه‌ی یک دانش‌آموخته شد.

سالگرد درگذشت علیرضا شاپور شهبازی

نمی‌توان از تاریخ و باستان‌شناسی ایران سخن گفت و زنده‌یاد علیرضا شاپور شهبازی را به یاد نیاورد. تمرکز پژوهش‌های کم‌مانند این استاد یگانه، به تاریخ هخامنشیان و ساسانیان بازمی‌گشت، اما از ریزبینی درباره‌ی شاهنامه و دیگر نشانه‌های میراث باستانی ایران، پرهیز نمی‌کرد. به‌راستی که هر آن‌چه بر تاریخ کهن ایران پرتو می‌افکند، برای شاپور شهبازی بررسیدنی و یادکردنی بود.