زیست بوم ایران - ثبت ملی دریاچه‌ی نمک و یخچالی طبیعی در قم

دریاچه‌ی حوض‌ سلطان و سیرک یخچالی سلفچگان در استان قم، به‌عنوان دو اثر طبیعی برجسته (:شاخص)، همزمان با هفته‌ی گردشگری، در شورای ملی ثبت کشور به ثبت رسیدند.

ایران روی نقشه جهان

همزمان با هفته گردشگری، مجموعه فرهنگی‌تاریخی نیاوران دو نقشه تاریخی از امپراتوری پارس را به‌صورت مجازی معرفی می‌کند؛ آثاری ارزشمند که در کنار اهمیت تاریخی و هنری، تصویری از جایگاه ایران در نگاه جغرافی‌دانان و نقشه‌نگاران اروپایی در سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی ارایه می‌دهد.

نام آوران ایران - مولانا؛ شور عشق در جان جهان

هشتم مهرماه 586 خورشیدی، یک از ستارگان تابناک اندیشه و ادبیات ایران، مولانا جلا‌ل‌الدین بلخی، زاده شد. او در یکی از آشوبناک‌ترین و خونبارترین دوره‌های تاریخی ایران، زمانی که اردوی مغول به سرزمین ما یورش آورده بودند، زیست. دوران کودکی را در شهر زادگاهش، بلخ، گذراند و سپس به همراه خانواده راهی قونیه شد و تا پایان زندگی سراسر آفرینشگرانه‌اش در این شهر بسر برد و در همان‌جا درگذشت. مولانا را باید از شمار برجسته‌ترین اندیشه‌ورزان زبان فارسی دانست. هشتم مهرماه در سالنمای کشور به نام او نام‌گذاری شده است.

زیست بوم ایران - سیب سمیرم، در سالنمای گردشگری ثبت شد

سیب سمیرم با آرمان توانمندسازی (:تقویت) نشان سیب سمیرم، در سالنمای ملی رویدادهای گردشگری کشور ثبت شد.

گمان به دانایی | گر گویند بر روی زمین دانایی درمیان نیست، کس بخود گمان نبرد نادان است

دانشور زرتشت ستودِ

تاریخ و فرهنگ ایران - گویش قمی، ثبت ملی شد

گویش قمی در فهرست میراث‌فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسید.

سیاست‌رانی با زبان‌های محلی

عباس سلیمی آنگیل (دبیر کارگروه آسیب‌شناسی پارسی‌انجمن): «به گزارش ایسنا، غلامعلی حداد عادل – رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی – در جریان برگزاری رویداد ملی «شهریار، شاعر مردم ایران» که به میزبانی حوزه هنری آذربایجان شرقی در تبریز برگزار شد، با اشاره به جایگاه تاریخی آذربایجان در تحولات فرهنگی ایران، از برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی بنیاد زبان و ادبیات ترکی در این شهر خبر داد.»

چهرینه به‌جای سلبریتی

وام‌واژه‌ی «سلبریتی» یکی از وام‌واژه‌هایی است که در چند سال اخیر به‌گستردگی در زبان پارسی به کار رفته است. فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژه‌ی «چهره» را هم‌ارز آن پیشنهاد کرده است؛ ولی به نگر می‌رسد واژه‌ی «چهره» به دلایلی هم‌ارز خوبی برای این واژه نیست و پارسی‌زبانان همچنان ترجیح می‌دهند از همان وام‌واژه «سلبریتی» بهره ببرند.

فرهنگ و هنر ایران - جلیقه سنتی ابرکوه در مکزیک

جلیقه سنتی و سوزن‌دوزی بومی ابرکوه به‌عنوان یکی از نمونه‌های ارزشمند پوشاک و رودوزی سنتی این شهرستان، با تلاش حامد اکرمی، پژوهشگر و کنشگر حوزه میراث‌فرهنگی و هنرهای سنتی و با پشتیبانی و همراهی شهرداری ابرکوه و اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان، در چهارمین دوره نمایشگاه بین‌المللی «سوکا» در کشور مکزیک به نمایش گذاشته شد.

آش جوشپره گناباد، در سال‌نمای گردشگری ثبت شد

جشنواره‌ی آش جوشپره روستای باغ آسیا در شهرستان گناباد، در سال‌نمای رویدادهای گردشگری کشور، ثبت شد. این خوراک هشت سال پیش در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسیده بود.

زیست بوم ایران - بوستان چیتگر زیر تیغ اهریمن، 30 هزار درخت سرنگون شدند

درختان چیتگر یکی‌یکی از چرخه فضای سبز تهران خارج می‌شوند؛ تصاویری از تنه‌های بریده‌شده و قطعات خالی این بوستان جنگلی، بار دیگر نگرانی‌ها درباره سرنوشت جنگلی را که از دهه ۴۰ برای تهران ساخته شد، افزایش داده است.

زیست بوم ایران - چنار کهنسال روستای فیروزآباد ثبت ملی شد

درخت چنار کهنسال روستای فیروزآباد شهرستان مشهد در فهرست میراث طبیعی ملی ایران ثبت شد.

تخت جمشید را نجات دهید!

جامعه‌ی باستان‌شناسی ایران در نامه‌ای به مسعود پزشکیان، رییس‌جمهور، درخواست کرد که برای نجات میراث فرهنگی ایران و نگاهبانی از تخت جمشید، کاری فوری انجام شود. این نامه پس از طرح پیوست (:الحاق) حریم درجه دو تخت جمشید به مرودشت و نگرانی از توسعه ساخت‌وساز در محوطه‌ای که هنوز کاوش باستان‌شناسی نشده، نوشته شده است.

زیست بوم ایران - نخل، روایتی پنج‌هزار ساله‌ از نخلستان‌های باستان تا امروز

بیست‌وپنجم شهریورماه در سال‌نمای کشور به نام «روز خرما» شناخته می‌شود. در کشور ما سالانه یک‌میلیون تُن خرما تولید می‌شود. از این‌رو خرما جایگاهی مهم و همیشگی در سفره‌ی ایرانی‌ها دارد. ارزش خوراکی خرما و سودمندی‌های درمانگری‌اش نیز از روز خرما رویدادی درخور نگرش می‌سازد. 

ایران در چنگال اهریمنان - تپه‌های آبیل، زیر ساخت‌وسازها ویران میشوند

بررسی‌های باستان‌شناسان در تپه‌های آبیل شهرستان هیرمند در استان سیستان و بلوچستان، نشان می‌دهد از میان بیش از ۴۰ تپه و پشته کم‌بلندا با برجای‌مانده‌های معماری خشتی، بیش از ۶ تپه باستانی که تا سال ۱۳۹۸ دارای آثار معماری مشهود بوده‌اند، به سراسر ویران و هموارسازی (:تسطیح) شده‌اند. نزدیک به ۵.۵ هکتار از عرصه این محوطه تاریخی در پی ساخت‌وسازهای مسکونی، به‌ویژه پس از سیل ویرانگر سال ۱۳۹۸، از میان رفته است.

تاریخ و فرهنگ ایران - سالگرد ثبت ملی پاسارگاد

بیست‌وچهارم شهریور 1310 خورشیدی، مجموعه‌ی پاسارگاد در فهرست آثار تاریخی ایران ثبت شد. اکنون از ثبت ملی این مجموعه‌ی کم‌مانند باستانی، 95 سال می‌گذرد. پاسارگاد با همه‌ی فرازوفرودهایی که در این بازه‌ی زمانی کم‌وبیش یکصدساله دیده، اثری است که نگاه جهان به آن دوخته شده است.

تاریخ و فرهنگ ایران - نقش قوچ کوهی و اسبان زیبا؛ تازه‌ترین یافته‌ها از صخره‌های مرودشت

در تازه‌ترین یافته‌های باستان‌شناسی در  دشت مرودشت فارس، نقش‌های سوزنی «قوچ کوهی» و «اسبان زیبا» از دوره ساسانی به دست آمد.

ایران در چنگال اهریمنان - آسیب‌رسانی به سنگ‌نگاره ۱۸۰۰ ساله تنگ چوگان

در میان صخره‌های بلند «تنگ چوگان»، و در کناره رودخانه تاریخی شاپور در کازرون یکی از بی‌مانندترین اسناد تصویری تاریخ باستانی ایران، در پی دستیازی‌های ویرانگر انسانی و عامل طبیعی دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر شده است.

فرتور سال 2585

شاهنامه نگهبان هویت و تمدن ما است

در شهریورماه امسال (1405 خورشیدی)، کشور فارسی‌زبان تاجیکستان سی‌وپنجمین سال خویش‌آزادی و خودگردانی (:استقلال) خود را با برگزاری آیین‌هایی باشُکوه و ویژه، جشن گرفت. از ایران شماری از استادان زبان‌وادبیات فارسی باشنده‌ی جشن‌ها بودند. یکی از آن‌ها دکتر علی‌رضا قیامتی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد و شاهنامه‌شناس نامور، بود. او در تالاری مملو از استادان و مهمانان باشنده، به همان بهانه و نیز یادکرد از شاهنامه و جایگاه آن در نزد مردم تاجیکستان، سخنرانی کرد. امامعلی رحمان، رییس‌جمهور تاجیکستان، در زمان سخنرانی دکتر قیامتی در تالار حضور داشت و سخن‌های استاد ایرانی را به‌دقت شنید. عنوان سخنرانی قیامتی «شاهنامه؛ پل مشترک ما- تاجیکستان و ایران» بود.

ایران در چنگال اهریمنان - حریم تخت‌ جمشید کمتر شد

با وجود مخالفت وزارت میراث فرهنگی و شورای راهبری پایگاه‌های جهانی پارسه و پاسارگاد، سرانجام بخشی از حریم درجه ۲ تخت‌ جمشید (روستای مهدیه) به محدوده‌ی شهری مرودشت پیوست.

تاریخ و فرهنگ ایران - پنجمین سنگ‌نوشته‌ی اورارتویی استان آذربایجان شرقی، ثبت ملی شد

سنگ‌نوشته‌ی صخره‌ای قراجه‌لو اهر در واپسین نشست شورای ثبت ملی آثار غیرمنقول کشور به‌عنوان پنجمین کتیبه‌ی اورارتویی آذربایجان‌شرقی در فهرست آثار ملی ثبت شد.

دل گیتی، ایران - سرود از کدبان شاهین آریایی

دانشور زرتشت ستودِ

روز گرگان، روایت یک نام، یک شهر، یک تاریخ

چند سال پیش بنا بر این گذاشته شد که در سالنمای کشور روز بیستم شهریورماه به نام «روز گرگان» شناخته شود. سبب این نامگذاری به رویدادی چند دهه‌ای بازمی‌گشت. در آن رویداد، در 20 شهریور 1316 خورشیدی، نام استرآباد به گرگان تغییر یافت تا خاطره‌ی شهر کهن گرگان زنده بماند. شهر گرگان با تاریخی دیرینه، در سده‌ی هفتم مهی و بر اثر یورش مغولان به‌تمامی ویران شده بود. سپس‌تر در روزگاری نزدیک به ما شهر کنونی گرگان پی افکنده شد. نامگذاری روزی به نام گرگان، زمانی‌ست تا با دیرینگی تاریخ، زیبایی طبیعت، ژرفای فرهنگ و مردم مهربان و مهمان‌نواز گرگان، بیش‌تر آشنا شویم.

دیوار تاریخی گرگان

ایران در چنگال اهریمنان - خانه‌ی تاریخی تومانیان ویران شد

شبیخون با لودر به سازه‌ی درخور ارزش و تاریخی خانه‌ی تومانیان (پادگان روس‌ها) در سبزوار آن هم در روز روشن، موجی از اعتراض میان کنشگران میراث فرهنگی پدید آورده است.

مهندسی خرد در آینه‌ی شاهنامه؛ تحلیل مدیریتی و فنی ساخت ایوان مدائن

شاهنامه‌ی فردوسی تنها مجموعه‌ای از حماسه‌ها و اسطوره‌ها نیست؛ این اثر، «دایره‌المعارف حافظه‌ی سازمانی» و حکمرانی ایرانیان است. در هر بخش از این اثر، می‌توان ساختار یک «تمدن متفکر» را دید که برای هر کنش اجتماعی، یک «نظام‌نامه» داشته است. امروز که بسیاری از ما برای یادگیری اصول مدیریت پروژه و قراردادهای فنی، به استانداردهای وارداتی رجوع می‌کنیم، بازخوانی روایت ساخت «ایوان مدائن» در پادشاهی خسرو پرویز، سندی افتخارآمیز است. این مقاله، با تلفیق «دقت مهندسی» و «حکمت ادبی»، به تحلیل یک پروژه‌ی عظیم عمرانی می‌پردازد که از منظر مدیریت پروژه‌ی مدرن، یک الگوی کامل است.

آغاز بازسازی کاخ گلستان پس از جنگ و نجات سازه‌ها پیش از بارندگی

مرحله دوم برنامه جامع حفاظت و مرمت کاخ گلستان، با تمرکز بر تثبیت بناها و پیشگیری از گسترش آسیب‌های ناشی از جنگ ۴۰ روزه، آغاز شد.

شهر سوخته، زیر چکمه‌ی چپاول

از زمانی که تمدن جیرفت و شهرسوخته شناخته شد، خبر حفاری‌های غیرمجاز در آن گستره‌ی کهن و به‌دست قاچاقچیان، همواره به‌گوش رسیده است. اما این روزها خبرهای نگران‌کننده‌ی بیش‌تری می‌رسد؛ خبرهایی که از به باد غارت رفتن بازمانده‌ی تمدن جیرفت به دست قاچاقچی‌ها نشان دارد.

تاریخ و فرهنگ ایران - کدام وام‌واژه؟ خوش‌خیم یا بدخیم؟

این که زبانی وام‌واژه داشته باشد به خودی خود نه آکی (عیبی) به شمار می‌آید و نه ننگی بر دامن زبان می‌نشاند. در برخورد با وام‌واژه‌ها نخست باید آنها را بر پایه‌ی سنجه‌هایی دسته‌بندی کرد. از دید من در یک دسته‌بندی ساده می‌توان وام‌واژه‌ها را به دو دسته‌ی «خوش‌خیم» و «بدخیم» بخش کرد.

زیست بوم ایران - چنار 500 ساله‌ی قاسم‌آباد ثبت ملی شد

همزمان با چنار کهنسال روستای قاسم‌آباد، دو گویش «تُرکی شاهسونی» و «تُرکی سربندی»، و جشنواره‌ی پرواز کاغذبادها نیز به ثبت ملی رسیدند.

ضرورت بازاندیشیِ برخی مفاهیم در تاریخ ایران (بخش ۲) - دکتر علی میرفطروس

عنایت دوستان عالیمقدار به بخش نخست مقاله نوید تازه ای در بازاندیشیِ تاریخ ایران است. در واقع، «شیوۀ اروپا محوری» (Euro-centrisme) یا اعتقاد به «امتناع تفکّر در فرهنگ ایران» روشنگر علل و عوامل این «امتناع» نیست چرا که در تاریک ترین دوره های اروپا در قرون وسطی جامعۀ ایران از مناسباتی برخوردار بود که امروزه «تجدّد» نامیده می شود.^۱ 

هشدار درباره توسعه مرودشت در حریم درجه 2 تخت‌جمشید

سرپرست پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید با مخالفت آشکار با افزودن (:الحاق) روستای مهدیه به شهر مرودشت، توسعه‌ی گستره‌ی شهری در حریم درجه ۲ این اثر جهانی را تصمیمی غیرکارشناسی و به‌دور از توصیه‌های یونسکو دانست و نسبت به پیامدهای بلندمدت آن برای وضعیت حفاظتی تخت‌جمشید و جایگاه این اثر در فهرست میراث جهانی هشدار داد.

نان سنگگ، در فهرست میراث ناملموس ایران ثبت شد

مدیرکل ثبت آثار ملی و جهانی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از ثبت «نان سنگک» در فهرست میراث ناملموس کشور خبر داد و گفت: این نان به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین و مردمی‌ترین جلوه‌های فرهنگ خوراکی ایران، پس از گذر از مراحل کارشناسی در شورای ملی ثبت آثار ناملموس به ثبت رسید.

زیست بوم ایران - بازگشت گوزن‌زرد به یزد پس از نیم‌ سده

زمینه‌های بازگشت تدریجی گوزن زرد ایرانی پس از بیش از نیم‌ سده، به طبیعت فراهم شده و پیش‌بینی می‌شود این طرح در یک‌سال آینده انجام شود.

تاریخ و فرهنگ ایران - پیدا شدن بازی فکری 4600 ساله در شهر سوخته

سرپرست گروه کاوش شهرسوخته از کشف مجموعه‌ای کم‌مانند از نشانه‌های فرهنگی، اجتماعی و گذران زندگی در بیست‌ویکمین فصل کاوش‌های این گستره خبر داد و گفت: کشف گونه‌ای متفاوت از یک بازی فکری 4600 ساله، شانه‌ی استخوانی نقش‌دار، بازمانده‌های مواد ارگانیک مانند: تخم‌مرغ، پارچه و چرم و گونه‌های جدیدی از تدفین، افق‌های تازه‌ای را برای شناخت ویژگی‌های کمترشناخته‌شده زندگی و فرهنگ مردمان شهرسوخته در هزاره‌ی سوم پیش از میلاد گشوده است.

جهان‌گشایی آشتی‌جویانه‌ی کوروش بزرگ، نماد فرهنگ ایرانی بود

آیین «منشور کوروش؛ سرمایه‌ی ملی و میراث جهانی» به‌کوشش انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، با باشندگی شماری از دوستداران و کارشناسان تاریخ و فرهنگ ایرانی سه‌شنبه، دهم شهریورماه 2585 در تالار اجتماعات این انجمن برگزار شد.