فرنشین ادارهی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تربت حیدریه، در استان خراسان رضوی، از ثبت رسمی درخت اُرُس روستای سریشا در فهرست میراث طبیعی کشور خبر داد و این اثر کهنسال را نمادی از پیوند ناگسستنی فرهنگ و طبیعت آن گستره دانست که با دریافت سند ملی، جایگاه خود را به عنوان یکی از محورهای کلیدی در توسعهی گردشگری زیستمحیطی و نگهبانی از میراثهای طبیعی این شهرستان نشان میدهد.
در سالنمای کشور، نهم شهریورماه به نام «روز قزوین» شناخته میشود. این روز برای ارجگذاری از تاریخ و فرهنگ و نامآوران قزوین است. بهویژه آنکه در سالهایی از سدهی دهم مهی، شهر قزوین پایتخت ایران نیز بوده است و مردمانش همواره به هنرمندی و ساخت صنایع دستی کممانند، آوازه داشتهاند.
اشاره:
عنایت دوستان عالیمقدار به بخش نخست مقاله نوید تازه ای در بازاندیشیِ تاریخ ایران است. در واقع، «شیوۀ اروپا محوری» (Euro-centrisme) یا اعتقاد به «امتناع تفکّر در فرهنگ ایران» روشنگر علل و عوامل این «امتناع» نیست چرا که در تاریک ترین دوره های اروپا در قرون وسطی جامعۀ ایران از مناسباتی برخوردار بود که امروزه «تجدّد» نامیده می شود.۱ از سوی دیگر، گسترش شهرنشینی و تعدّد کتابخانه های بزرگ و سطح مجالس و مناظرات فلسفی در سدۀ سوم / نهم بسیار بیشتر و گسترده تر از اروپای همان عصر بود ۲. در بخش حاضر گوشۀ دیگری از این رنسانس را خواهیم خواند بی آنکه دچار «اینهمانی»گردیم.
در حالی که زمزمههای تصویب لایحهی «کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر» در مجلس به گوش میرسد، باید گفت، تصویب کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای مازندران (خزر)، در مجلس شورای اسلامی، آزمونی حیاتی برای نگاهبانی از منافع ملی است. با استناد به قراردادهای تاریخی ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰، این کنوانسیون نه تنها به تقسیمات ناعادلانه مشروعیت میبخشد، بلکه با نادیده گرفتن حقوق تاریخی ایران، جایگاه حقوقی کشور را در منطقهای استراتژیک به خطر میاندازد.
کاریز (قنات) قصبه گناباد، این شاهکار مهندسی باستانی و سازهی آبی شگفتانگیز جهان، امروز در چنبرهی تهدیدهای انسانی و سوء مدیریتها، در آستانهی فروپاشی قرار گرفته است. سازهای که پس از ۲۵ سده همنوایی با طبیعت، اکنون به دلیل دستدرازیهای انسانی، چرای بیرویه و تغییر کاربریهای مخرب در آستانهی یک فاجعهی تاریخی است. هشدارهای مسوولان میراث فرهنگی گناباد، زنگ خطری جدی برای سرپرستان امر است تا پیش از آنکه فرسایش و نفوذ آلایندهها، این میراث جهانی یونسکو را به دست فراموشی و فروپاشی بسپارد، رویکردی علمی و حفاظتی جایگزینِ سیاستهای کنونی شود.
نمایشگاه مشترک «یک میراث، دو سرزمین» از آثار کندلنگاری تاجیکستان و کاشیکاری ایران بهگونهی همزمان در موزهی عکاسخانهی مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان و بهشیوهی برخط در موزهی ملی کشور تاجیکستان گشایش یافت.
سنگنوشتهای هشتخطی از دورهی ایلخانی، در جریان بازسازی ورودی خاوری مسجد جامع نیمور محلات در استان مرکزی کشف شد؛ اثری که به گمان کارشناسان، یک وقفنامهی سنگی است.
همدان بیش از سههزار سال دیرینگی تاریخی دارد. این شهر و دیگر شهرها و روستاهای همدان، در دامن کوه بلند الوند، نمادی از پایداری تاریخ و فرهنگ ایران بهشمار میرود و در دل خود انبوهی از رویدادهای تاریخی را نهفته است. همدان همان هگمتانهی کهن است که در باختر ایران و در کنار رشتهکوههای بلند، هزاران سال است که آرمیده و بالیده است. بیسبب نیست که این شهر را «پایتخت تاریخ و تمدن ایران» نام نهادهاند.
بازخوانی یک مقاله
* در فاصلۀ چاپ نخستِ کتاب «آسیب شناسی یک شکست» تا کنون بیش از بیست تن از نویسندگان و پژوهشگران، «کودتا در ۲۸ مرداد» را نفی و انکار کرده اند.
* تبلیغات حزب توده و شکاف عمیقی که مفهوم «کودتا» در ذهن و ضمیر روشنفکران ایران پدید آورد باعثِ «امتناع تفکّر» شد.
* دکتر آبراهامیان ضمن بی توجهی به عللِ انفعال حیرت انگیز مصدّق در روز ۲۸ مرداد و مخالفت او با هرگونه کمکِ مردمی برای مقابله با «کودتاچیان»، عکس چند تانک ارتشی را زینت بخش روی جلد کتابش نموده تا وقوع «کودتا» را در ذهن خواننده «عینیّت» بخشد در حالیکه تانكهائی كه خانۀ مصدّق را ویران كردند، متعلّق به واحدهای نظامی دولت مصدّق بودند.
-«من زادۀ بزرگان،از خاندانِ جم و وارثِ تخت و تاج عَجَمم. من
زنده کنندۀ آن عزّتم که بر باد رفته و روزگار کهن آثار آن را از میان
برده است. من آشکارا کینه خواه آنان هستم و طالبِ انتقامم…
درفش کاویان همراه من است که با آن بر همۀ ملل امیدِ
سروری دارم. به بنی هاشم(منظور آل عبّاس و خلفای عبّاسی)
بگوی پیش از آنکه پشیمان شوید به خلع خود اقدام کنید… از این
پس به حجاز- سرزمین اصلی خود-برگردید و به خوردنِ سوسمار
و چراندن گوسفند بپردازید… من بزودی به نیروی شمشیر و قلَم
بر تخت پادشاهان خواهم نشست.»
ممشاد اصفهانی،شاعر سدۀ سوم هجری/ نهم میلادی[۱]
چنگیز شیخلی از پیشگامان اکتشاف غارهای ایران و غارنوردی، در 99 سالگی درگذشت. چنگیز شیخلی که چندی در بستر بیماری بود، چهارشنبه 28 امردادماه 1405 درگذشت. او را به نام «پدر غارنوردی و غارشناسی ایران» میشناختند.
در یکی از تلخترین روزهای ایران، زمانی که ارتشهای بیگانه در سال 1320 خورشیدی، سرزمین ما را زیر چکمههای خود داشتند، حسین گل گلاب، نام بلند ایران را با سرود جاودانهی «ای ایران»، فریاد کرد و از ماندگاری و مرز پُرگوهر آن سخن گفت. این سرود، جانی تازه در تَن ایرانیان دمید. گل گلاب افزونبر سرودن آن ترانهی میهندوستانه، دانشمندی شناختهشده در گیاهشناسی و دیگر رشتههای علمی بود.
ششمین جشنوارهی بومی «نوروز طبری» از 28 تا 30 امردادماه 1405 در روستای الهرودبار شهرستان بابل برگزار میشود. این جشن ریشههایی کهن دارد و دربردارندهی آیینها و سنتهای بومی بخشی از مازندران است.
پژوهشگران باستانشناسی دانشگاه تهران با بررسی مجموعه دستافزارهای سنگی سهاچایتپه، یافتههای تازهای از فنآوری ساخت ابزار و پیوندهای فرهنگی جامعههای دورهی مسسنگی در گسترهی زاگرس را آشکار کردند.
پیامدهای تغییرات اقلیمی سرانجام دامان دریای کاسپین (خزر) را گرفت و آنگونه که در گزارشها آمده است، افزایش دمای آب و رشد میزان تبخیر، در کنار تغییرات ورودی آب، موجب منفی شدن بیلان آبی این پهنه شده و تراز آب کاسپین را به پایینترین میزان در دو سدهی گذشته رسانده است.
هجدهم امردادماه 1355 خورشیدی، «گردابسنگی» خرمآباد، در استان لرستان، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. ثبت این اثر تاریخی گامی بلند برای نگاهبانی از یک یادگار نیاکانی بود؛ سازهای که از روزگار باستانی ایران بهجا مانده است و پابهپای تاریخ پُرکشاکش خرمآباد و گسترهی لرستان، نگرندهی رویدادهای بسیار بوده است.
اینکه ساکنان افغانستان از اقوام مختلف، در ارتباطات میانقومی خود غالباً از زبان فارسی استفاده میکنند، نشاندهندۀ حضور فعال این زبان به عنوان زبان میانجی است؛ نقشی که صدها سال است زبان فارسی آن را حفظ کرده است. البته در یک قرن گذشته، تلاشهای منسجمی صورت گرفته تا نقش آن در سپهر سیاست و فرهنگ کشور تضعیف شود.
هزاران کیلومتر دورتر از کوچههای خشتی یزد و کرمان، جایی در جزیره ساردنی ایتالیا، یک طراح به گذشته چشم دوخته است؛ به سازههایی که سدهها بر بام خانههای کویری ایرانیان ایستادهاند و پیش از آنکه برق و کولر به زندگی انسان راه پیدا کنند، به سادگی باد، هوای خانه را دلخواه میکردند.
پژوهشی میدانی از هموند (:عضو )هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی، گوشهای کمتر شناختهشده از پیوندهای فرهنگی ایران و هند را آشکار کرده است؛ پژوهشی که نشان میدهد ارجنهادن سلاطین بهمنی به خاندان شاه نعمتالله ولی، زمینهساز شکلگیری مجموعهای ارزشمند از سنگنوشتههای فارسی در شهر بیدر هند شده؛ آثاری که پس از حدود شش سده همچنان استوار بر جای ماندهاند.
ساعت 6 پسین روز 14 امردادماه 1337 خورشیدی فرودگاه مدرن مهرآباد در تهران گشایش یافت. در همان ساعت نیز نخستین هواپیمای جت ملخدار شرکت واحد هواپیمایی ایران به خجستگی این رویداد، به پرواز درآمد.
بسیاری میپرسند که آیا علمی و منطقی است که بخواهیم وامواژهای آشنا را از زبان بزداییم و واژهای پارسی را به جایش بگذاریم؟ آری، جز انگیزههای هویتی و میهنپرستانه، دلایل علمی و کارکردیای هست که از برنامهریزی زبانی با گرایش سَره پشتیبانی میکند. چند دلیل را با هم مرور کنیم.
تُل آجری بخشی از بازماندهی شهر باستانی پارسه در مرودشت است که باستانشناسان باور دارند دروازهی ورود هخامنشیان بوده است و از ارزش تاریخی شگرفی برخوردار است. اکنون مسوولان میراث فرهنگی فارس میکوشند تا با تبدیل این گستره به سایتموزه، امکان بازدید گردشگران را از آن فراهم کنند.
