در میان صخرههای بلند «تنگ چوگان»، و در کناره رودخانه تاریخی شاپور در کازرون یکی از بیمانندترین اسناد تصویری تاریخ باستانی ایران، در پی دستیازیهای ویرانگر انسانی و عامل طبیعی دچار آسیبهای جبرانناپذیر شده است.
در تازهترین بازدید از سنگنگاره «پیروزی شاپور یکم بر امپراتوران روم» در تنگ چوگان کازرون در شهریورماه 2585 خورشیدی، دریافتیم که این اثر در سنجش با بازدیدی که در سالهای گذشته، از آن داشتیم با روند شتابان آسیبپذیری عمدی انسانی و فرسایش روبهرو شده است.
.jpg)
فرتور سال 2581
مشاهدات میدانی نشاندهندهی آن است که اثر یادشده به دو دلیل آسیب دیده است. نخست اینکه در نبود حراست فیزیکی مناسب، بخشی از میانتنه نگارهها با ابزارهایی مانند چکش و تبر کنده شده و بر چهرههای تاریخی خطوط عمیق و خدشه وارد شده است.
سنجش وضعیت کنونی با دو سال گذشته، هم نشان میدهد که در بخش بالایی سنگنگاره، کلاه یکی از شخصیتهای برجسته و چهره دو فرد کنار آن به کلی کنده شده و ازمیان رفته است. همچنین در بخش پایینی اثر، آسیبهای جدی به پاهای نگارهها وارد آمده است. شوربختانه جای شلیک (به گمانم تفنگ ساچمهای) روی چهره و بدن نگارههای سمت راستِ پایین نقشبرجسته دیده میشود.
دو اینکه جاری شدن و شرهکردن آبهای آلوده و سیاهرنگ بر بدنه سنگنگاره، چهره این اثر ارزشمند را سیاه کرده که خود نشاندهنده عدم مدیریت در کنترل رطوبت صخرهها است.
کمبود یا عدم حضور همیشگی نیروهای یگان حفاظت، نبود سامانههای الکترونیکی پایش (با وجود اینکه میراث فرهنگی مدعی است که در نبود نگهبان، با دوربین این محوطه را کنترل میکند)، همچنین نداشتن برنامهای جامع برای مرمت سنگنگارهها و حفاظت آن در برابر بارشها، سبب شده تا ۱۸۰۰ سال تاریخ تصویرشدهی استوار و بیمانند ایران، در برابر آسیبهای انسانی و فرسایش طبیعی بیدفاع رها شود.
درباره تنگ چوگان
تنگ چوگان که در شهر تاریخی بیشاپور جای دارد، بخشی از پرونده ثبت جهانی محور ساسانی فیروزآباد در فهرست یونسکو است. در این تنگه، شش نقشبرجسته ارزشمند بر سینه کوه و در دو سوی رودخانه شاپور تراشیده شده است:
سمت راست رودخانه: چهار نقشبرجسته (نقشهای پیروزی شاپور یکم بر والریانوس، امپراتور روم).
سمت چپ رودخانه: دو نقشبرجسته (پیروزی بهرام دوم، تاجگذاری بهرام یکم بهعنوان یکی از زیباترین نقشبرجستههای ساسانی و صحنه پیروزی شاپور دوم).
در این میان، نقشبرجسته پیروزی شاپور یکم بر امپراتوران روم، از پرکارترین و پرنقشترین سنگنگارههای ساسانی به شمار میرود.
امرداد - میلاد نایینیان
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر