بیستوپنجم شهریورماه در سالنمای کشور به نام «روز خرما» شناخته میشود. در کشور ما سالانه یکمیلیون تُن خرما تولید میشود. از اینرو خرما جایگاهی مهم و همیشگی در سفرهی ایرانیها دارد. ارزش خوراکی خرما و سودمندیهای درمانگریاش نیز از روز خرما رویدادی درخور نگرش میسازد.
نخلهای خرما عمری پنج میلیونساله در زمین دارند. این میوه از دوران باستان شناختهشده بود و بهویژه در گسترههای گرم و خشک گاه برای انسان جای خوراک را میگرفت. یافتههای باستانشناسی گواه آن است که خرما میان 6 تا 7 هزار سال پیش در میانرودان و شمال خلیج فارس شناخته شده بوده است. انسانهای آن روزگار نهتنها خرمای وحشی را میشناختند بلکه به کاشت و پرورش نخل خرما نیز میپرداختند.
دیرینهترین هستهی خرمایی که از دوران باستان پیدا شده است به پنجهزار سال پیش بازمیگردد. گلدانی نیز در میان یافتههای باستانشناسی میانرودان در دست است که نخل خرما بر روی آن کشیده شده است. اسنادی بازمانده از هخامنشیان آشنایی ایرانیان را با این میوه روشن میسازد. در نوشتههای ساسانی (مانند: بندهش) نیز از خرما یاد شده است.
خرمای ایران
خرما سرشار ویتامینها و مواد معدنی است و بر سودمندی آن پافشاری بسیار شده است. در خرما ویتامین ب-6 و ویتامین آ بهفراوانی وجود دارد. این ویتامینها به سلامتی استخوانها و بهبود سلامت چشم کمک میکنند. مواد معدنی دیگر خرما مانند کلسیم، آهن، پتاسیم، پروتیین، منگنز، منیزیم، فسفر، مس و گوگرد عملکرد بدن را بهبود میبخشند. خرما کلسترول خون را نظم میدهد و در سلامت مغز اثر بسیار دارد. افزون بر اینکه از التهابها جلوگیری میکند و سلامت پوست را بهبود میبخشد. خرما در سلامت قلب و کنترل فشار خون اثر مثبت دارد.
خرماهایی که در بازار ایران عرضه میشود چنان گوناگونی دارد که بهراستی شگفتآور است. خرمای ایران چندگونهای است: یکی رطب که مرطوبترین خرما شناخته میشود. دیگری خرماهای شیرهدار است که اندکی خشکتر از رطب است. خرماهای نیمهخشک که در جای سرد نگهداری میشود اما نرم و جویدنی است. خرماهای خشک که ماندگاری بسیار دارد. نام برخی از خرماهای ایرانی چنین است:
«خرما مضافتی» آشناترین نوع خرما است که رنگ تیره و براق دارد؛ «خرما کبکاب» با دانههای درشت و گوشتی به رنگ قهوهای. شیره و شهد این خرما بسیار خوشمزه است؛ «خرما خاصویی» که گاه به شکل رطب نیز عرضه میشود. شیرهای که از آن ترشح میشود خوشمزگی آن را چند برابر میکند؛ «خرما قصب» یا خرما زاهدی، خرمای خشک و زردی است و در نهایت خوشمزگی؛ «خرما پیارُم» خرمایی مجلسی با ویژگیهای درمانی بسیار است. وارون آنچه آوازه دارد، این خرما محصول ایران است و نه جای دیگر؛ «خرما شاهانی» با پوستی چسبیده به خرما که میتوان به جای قند از آن استفاده کرد؛ «خرما خنیزی» در خوشمزگی هواداران بسیاری دارد؛ «خرما دیری» که کمیاب است و جایگزین خوبی برای قند شناخته میشود و خوردن آن با قهوه مزهای ناب دارد؛ «خرما مجول» لوکس و صادراتی با دانههای بسیار درشت.
خرماهای دیگر ایران عبارتند از: مضافتی، مجول، ربی، استعمران، برحی، بریمی، هلیلهای، حاشهای، گنتار، پنجهعروس، زندنی، صمرون، سمیلی، مصلی، دارب، کریته، حلاوی، فرسی، حساوی، دگل سرخ، چبچاب، جهرمی، هداک، قندشکن، روغنی، اشرسی، ارزق، رَبی، شِکری، ارزق، مرداسنگ، زیدی، زرک و بسیاری دیگر.
روز خرما ارزش خوراکی آن را گوشزدی دوباره میکند و پافشاری است بر زندگی سالم با تغذیهای مناسب. در ایران 15 استان توانایی کاشت خرما را دارند. اکنون بیشترین خرمای کشور در پنج استان کرمان، خوزستان، سیستانوبلوچستان، بوشهر و هرمزگان تولید میشود. از اینرو خرما فراوردهای مهم در اقتصاد و خوراک ایران شناخته میشود.
خبرنگار امرداد: سپینود جم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر