۱۱ شهریور ۱۴۰۵

تاریخ و فرهنگ ایران - پیدا شدن بازی فکری 4600 ساله در شهر سوخته

سرپرست گروه کاوش شهرسوخته از کشف مجموعه‌ای کم‌مانند از نشانه‌های فرهنگی، اجتماعی و گذران زندگی در بیست‌ویکمین فصل کاوش‌های این گستره خبر داد و گفت: کشف گونه‌ای متفاوت از یک بازی فکری 4600 ساله، شانه‌ی استخوانی نقش‌دار، بازمانده‌های مواد ارگانیک مانند: تخم‌مرغ، پارچه و چرم و گونه‌های جدیدی از تدفین، افق‌های تازه‌ای را برای شناخت ویژگی‌های کمترشناخته‌شده زندگی و فرهنگ مردمان شهرسوخته در هزاره‌ی سوم پیش از میلاد گشوده است.

به گزارش میراث آریا، روح‌اله شیرازی، سرپرست گروه کاوش شهرسوخته سیستان، با اشاره به جایگاه این گستره در پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران و جهان، گفت: شهرسوخته مرکز تمدن هیرمند و یکی از مهم‌ترین گستره‌های باستان‌شناختی ایران و جهان است که در 56 کیلومتری جنوب شهرستان زابل جای دارد. زندگی در این شهر باستانی، به گستردگی 273 هکتار، از پایان هزاره‌ی چهارم تا تمامی هزاره‌ی سوم پیش از میلاد و در چهار دوره‌ی فرهنگی ادامه داشته است.

شیرازی گفت: برآیند مجموعه کاوش‌ها در بخش‌های مسکونی، صنعتی و گورستان شهرسوخته، آگاهی‌های ارزشمندی از ویژگی‌های گوناگون زندگی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مردمان دشت سیستان و همچنین دامنه‌ی پیوندهای گسترده آنان با جاهای گوناگون آسیای مرکزی، سواحل مکران، عمان و خلیج فارس، دره سند، جنوب‌باختری ایران و میان‌رودان در اختیار جامعه علمی گذاشته است.

بیست‌ویکمین فصل کاوش؛ بازخوانی زندگی روزمره در شهرسوخته

سرپرست گروه کاوش شهرسوخته درباره بیست‌ویکمین فصل کاوش‌های باستان‌شناسی این گستره گفت: این فصل از 29 تیرماه 1405 با آرمان انجام کارهای پژوهشی درباره‌ی ویژگی‌های گوناگون شهرسوخته آغاز شده و کاوش‌ها در سه کارگاه، دربردارنده‌ی یک کارگاه در گستره مسکونی و دو کارگاه در پیرامون گورستان، بوده است.

او افزود: کاوش در بخش شمال‌خاوری گستره‌ی مسکونی به شناسایی دو فاز مهرازی و مجموعه‌ای از نشانه‌های هم‌پیوند با کارهای روزمره و برخی کار‌های پیشه‌ورانه انجامید که از شمار مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به حجم درخور نگرشی از بازمانده‌های حیوانی، ابزارها، دورریزهای سنگی، پیکرک‌های ساده و نقش‌های حیوانی و اجاق‌هایی در فضاهای مهرازی اشاره کرد.

شیرازی گفت: مجموعه‌ی این نشانه‌ها گواه آن است که این بخش از شهرسوخته را نمی‌توان یک گستره‌ی به‌تمامی صنعتی گمان بُرد؛ بلکه به گمان می‌رسد این گستره، افزون بر برخی کارهای پیشه‌ورانه، نقشی مهم و انکار ناشدنی در انجام کار‌های روزمره‌ی مردمان شهر داشته است.

بازی فکری 4600 ساله

شیرازی با اشاره به نتیجه‌های به‌دست‌آمده از کاوش در گورستان شهرسوخته، گفت: یافته‌های این بخش از گوناگونی و ارزش درخور نگرشی برخوردارند و گونه‌های جدیدی از خاکسپاری، بازمانده‌های مواد ارگانیک، سفال‌های ساده و نقش‌داررو همچنین سفال‌های رنگارنگ، در میان یافته‌های این فصل جای دارند.
سرپرست گروه کاوش شهرسوخته افزود: با این همه، آنچه بیست‌ویکمین فصل کاوش‌های باستان‌شناسی را از نتایج فصل‌های پیشین جدا می‌کند، مجموعه‌ای از یافته‌های کم‌مانند و ارزشمند است.

شیرازی یکی از مهم‌ترین یافته‌های این فصل را کشف گونه‌ای از یک بازی فکری وابسته به هزاره سوم پیش از میلاد بازگو کرد و گفت: این یافته می‌تواند دریچه‌ای تازه برای شناخت کمترشناخته‌شده‌های زندگی اجتماعی و سرگرمی‌های مردمان شهرسوخته در آن دوران باشد.

او ادامه داد: کشف این بازی فکری، در کنار دیگر نشانه‌های به‌دست‌آمده از گورستان، نشان می‌دهد که زندگی در شهرسوخته تنها کارهای روزمره، تولیدی و برآوردن نیازهای نخستین نبوده، بلکه این جامعه باستانی از ویژگی‌های پیچیده و گوناگونی از زندگی اجتماعی و فرهنگی نیز برخوردار بوده است.

تخم‌مرغ، پارچه و چرم؛ ردپای مواد ارگانیک پس از هزاران سال

سرپرست گروه کاوش شهرسوخته یکی دیگر از یافته‌های کم‌مانند این فصل را نشانه‌های به‌دست‌آمده از مواد ارگانیک دانست و گفت: نشانه‌هایی از موادی مانند تخم‌مرغ، بازمانده‌های پارچه و چرم در جریان کاوش‌ها به دست آمده است که از دید باستان‌شناسی اهمیت ویژه‌ای دارند.

او افزود: مواد ارگانیک در گستره‌های باستانی بیش‌وکم اثرپذیرفته از شرایط محیطی، فرایندهای طبیعی و گذشت زمان از میان می‌روند و نگهداری آن‌ها فرصتی کم‌مانند برای پزوهش مستقیم‌تر شیوه‌ی زندگی، فناوری، اقتصاد و الگوهای مصرف جامعه‌های گذشته فراهم می‌کند.

شانه‌ی استخوانی نقش‌دار؛ یافته‌ای کم‌پیشینه در شهرسوخته

شیرازی از کشف یک شانه‌ی استخوانی با نقش کنده نیز به‌عنوان یکی دیگر از یافته‌های مهم بیست‌ویکمین فصل کاوش یاد کرد و گفت: این شانه تاکنون نمونه‌ی همانندی در این گستره نداشته و نمونه‌های همانند آن تنها از برخی گستره‌های آسیای مرکزی گزارش شده است.

او پافشاری کرد: این شانه‌ی استخوانی و نقش کنده‌شده روی آن می‌تواند از دید شناخت هنر، فناوری ساخت، شیوه‌های آراستن، آرایش و همچنین دادوستدهای فرهنگی و اجتماعی ساکنان شهرسوخته، موضوعی ارزشمند برای پژوهش کارشناسی و میان‌رشته‌ای آینده باشد.

شهرسوخته؛ آزمایشگاهی زنده برای شناخت تمدن هزاره سوم پیش از میلاد

سرپرست گروه کاوش شهرسوخته با پافشاری بر بایستگی انجام پژوهش‌های باستان‌شناختی در این گستره گفت: ادامه کاوش‌ها می‌تواند بخش‌های ناشناخته بیشتری از این تمدن را آشکار کند؛ تمدنی که نشانه‌های آن، فرایند گذار از یک زندگی روستانشینی محدود به شکل‌گیری یک شهر گسترده، سازمان‌یافته و پیچیده را در خود جای داده است.

او افزود: ارزش شهرسوخته تنها در پیشینه‌ی آن نیست، بلکه این گستره امکان پژوهش یکی از مهم‌ترین تجربه‌های شهرنشینی در هزاره سوم پیش از میلاد را فراهم می‌کند و هر فصل کاوش در آن می‌تواند بخشی تازه از بازگفت‌های زندگی انسان در این دوره‌‌ی تاریخی را پیش روی جامعه علمی بگذارد. 




خبرنگار امرداد: سپینود جم

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر