خـــرد ایــرانـی

سرزمینی که اکنون در نقشه‌های جغرافیایی و مرزبندی‌های سیاسی ‌اجتماعی و جهاني ایران نام گرفته، كم‌وبيش یک‌سوم سرزمین اصلی ایران بزرگ است، که امروزه بخش‌هایي از آن کشورهای دیگري شده‌اند. کشورهایی چون افغانستان، پاکستان، تاجیکستان، ازبکستان، آذربایجان، ارمنستان، کردستان (شمال عراق)، بخشی از ترکیه، عراق و کشورهای نوپای جنوبی خلیج‌فارس و دریای پارس (عمان) مانند بحرین و امارات، همگی در گذشته‌ی نه‌چندان دور که گاهی دیرینه‌گی آنان حتا به یک سده هم نمی‌رسد، از استان‌ها و خاک ایران به‌شمار می‌آمدند. با اینکه هنگام رویدادهای سیاسی، نظامی، اقتصادی و جریان‌های تاریخیِ خاورمیانه این استان‌ها به نام‌های خود و یا دیگری از ایران جدا شده و کشورهای جداگانه‌اي شدند، همچنان آثار و نمودهای تاریخی، فرهنگی و به‌ویژه زبان ایرانی را آشکارا در فرهنگ مردمان این کشورها ديده مي‌شود.