سنگ‌نوشته تاریخی «تخت خان» در استان ایلام، از دوره قاجار، در پی یک اقدام وندالیستی مورد دستیازی قرار گرفت؛ این دستیازی با پرتاب محلولی از خاک، سنگ و آهک به سوی این سنگ‌نوشته همراه بوده است. با این همه، به گفته‌ی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایلام، این اثر ویران نشده و قرار است عملیات کارشناسی، پاکسازی و مرمت آن در روزهای آینده آغاز شود. سنگ‌نبشته تخت خان که آگاهی‌های ارزشمندی درباره والیان پشتکوه و اوضاع سیاسی و اجتماعی منطقه در دوره قاجار در خود دارد، پیشتر نیز به دلیل نبود حفاظت مناسب آسیب‌های گوناگونی دیده است.
به گزارش ایلنا، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایلام از دستیازی به سنگ‌نبشته تاریخی «تخت خان» مربوط به دوره قاجار خبر داد و اعلام کرد: این اثر ویران نشده و اقدامات مرمتی و پاکسازی آن به‌زودی آغاز می‌شود. فرزاد شریفی در گفت‌وگو با ایلنا، با اشاره به گزارش‌های دریافتی درباره دستیازی به این اثر تاریخی گفت: «کتیبه تخریب نشده و به آن تعرض شده است.»
وی با بیان اینکه در نخستین بررسی‌ها روشن شده تعرض‌کنندگان محلولی از خاک سنگ و آهک به سمت سنگ‌نبشته که در بلندای پنج متری جای دارد، پرتاب کرده‌اند و این اقدام را «رفتار وندالیستی» خواند.
سنگ‌نبشته «تخت خان» یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی استان ایلام است که در فاصله نزدیک‌به 26 کیلومتری جنوب ایلام، در مسیر جاده ایلام به مهران و در منطقه صالح‌آباد، روستای بانروشان جای گرفته است.
این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۷۹۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سنگ‌نبشته بر بدنه غربی یک تخته‌سنگ آهکی بزرگ و منفرد جای گرفته است و شکل آن به صورت متوازی‌الاضلاع با ابعاد ۱۴۵ در ۱۹۰ سانتی‌متر است.
برای ایجاد سطحی صاف و یکنواخت، نزدیک‌به دو سانتی‌متر از سطح سنگ تراشیده شده و سپس حروف و واژه با خط نستعلیق به‌صورت برجسته نگاشته شده‌اند.
متن سنگ‌نبشته به دستور غلامرضاخان والی، واپسین والیِ فیلی پشتکوه، در سال ۱۳۲۵ مَهی (هجری قمری) و دئربردارنده‌ی آگاهی‌های ارزشمندی درباره‌ی شجره‌نامه والیان پشتکوه، خدمات عمرانی غلامرضاخان و اوضاع سیاسی-اجتماعی منطقه است.
به گفته‌ی کارشناسان، این سنگ‌نبشته به عنوان منبعی دست یکم، مکمل دیگر منابع تاریخی درباره این دوره از تاریخ ایلام به‌شمار می‌رود.
این دستیازی نخستین آسیب به این اثر تاریخی نیست. گزارش‌های پیشین حاکی از آن است که سنگ‌نبشته تخت خان سال‌ها به دلیل عدم حفاظت مناسب در فضایی روباز، در معرض آسیب بوده است.
پیشتر نیز این اثر در گذشته نیز دچار شکستگی‌هایی در بدنه شده بود که مورد مرمت و ترمیم قرار نگرفته بود و پیرامون آن هیچ‌گونه امکانات حفاظتی از سکوسازی، روشنایی، سایبان یا تابلو راهنما وجود نداشت. یک کارشناس حوزه مرمت میراث فرهنگی نیز در همان زمان اعلام کرده بود که برای مرمت و تجهیز این اثر «هیچ ردیف بودجه‌ای اختصاص پیدا نکرده است».
چنین گزارش‌های دیگری از یادگاری‌‌نویسی روی سنگ‌نبشته و ترک برداشتن دیواره‌های سنگ به دلیل عدم حفاظت مناسب خبر داده بودند.
آغاز برنامه مرمت و پاکسازی در روزهای آینده
مدیرکل میراث فرهنگی ایلام با اشاره به بازدید خود از این اثر، از برنامه‌ریزی برای رفع آسیب‌های وارد شده خبر داد و گفت: «در روزهای آینده با نصب داربست بر این اثر و کارشناسی آن توسط کارشناسان میراث فرهنگی، تاثیر تعرض صورت‌گرفته بر اثر ارزیابی و مرمت و پاکسازی آن آغاز خواهد شد.»
وی با اشاره به هماهنگی‌های انجام‌شده با وزارت میراث فرهنگی افزود: «تا یک هفته آینده مرمت و پاکسازی اثر از پرتابه‌های خاک، سنگ و آهک انجام می‌شود».
گفتنی است این اثر در همسایگی محوطه موسوم به «نقش پنجو»، جای دارد که در گزارش‌های رسمی به‌روشنی به آن اشاره نشده، اما موقعیت جغرافیایی آن در محدوده روستای بانروشان و مسیر صالح‌آباد، آن را در زمره آثار تاریخی این پهنه قرار می‌دهد.
خبرنگار امرداد: سپینود جم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر