در سالنمای رسمی کشور، چهاردهم آبان‌ماه «روز مازندران» نامگذاری شده است. یک سبب این نامگذاری از آن‌رو است که فرهنگ و آیین‌های تاریخی و دامنه‌دار این استان پُربار و بسیار دل‌انگیز و شناخت آن برای هر ایرانی مایه‌ی سربلندی است. با این همه، برشمردن حتا فهرستی از آثار تاریخی، جاهای گردشگری و دیدنیهای زیست‌بومی مازندران به‌سبب بسیاری و فراوانی آن‌ها، درازدامن و سیاهه‌ای بلندبالا خواهد شد. به بهانه‌ی این روز فرخنده، نگاهی گذرا به ویژگی‌های تاریخی و گردشگری استان مازندران می‌افکنیم.
جغرافیای مازندران
مازندران از استان‌های شمالی کشور با گستردگی بیش از 23 هزار کیلومتر مربع است. در خاور آن استان گلستان و در باختر استان گیلان جای گرفته‌اند و ساحلی بلند از دریای کاسپین (خزر) بخش شمالی مازندران را شکل داده است. در جنوب استان نیز راه‌هایی به سمت استان‌های تهران، البرز، سمنان و قزوین گشوده است.
زیست‌بوم مازندران به‌سبب رشته‌کوه البرز، با دیگر گستره‌های سرزمین ما تفاوت دارد. مازندران سرشار از جنگل‌ها و مراتع و پوشش گیاهی سرسبز است. رودهای جاری، جلگه‌ها، علفزارها، بیشه‌ها، آبگیرها و چشمه‌ها نیز در این استان به فراوانی یافت می‌شود. از سوی دیگر، مازندران تنها استانی است که از سه‌محور هراز، کندوان و سوادکوه به مرکز کشور راه دارد. این استان هم‌ساحل با بزرگترین دریاچه‌ی جهان، دریای کاسپی (خزر) است. از دیگر ویژگی‌های استان مازندران، دسترسی به زیر ساخت‌های مناسب ارتباطی، به همراه آساینده‌ها (:تسهیلات) ویژه‌ی زیربنایی آب، برق، فاضلاب و گاز همراه با شرایط آب‌وهوایی معتدل، زمین‌های بسیار حاصل‌خیز، طبیعت گوناگون و فرح‌انگیز ساحلی، دشتی، جنگلی و کوهستانی است.
تقسیمات استانی
در بخش‌بندی‌های کشوری، استان مازندران از چندین شهرستان شکل گرفته است که عبارتند از شهرستان‌های: گلوگاه، بهشهر، نکا، میان‌دورود، ساری، جویبار، سیمرغ، شاهی(قائم‌شهر)، سوادکوه شمالی، سوادکوه، بابلسر، بابل، فریدون‌کنار، محمودآباد، آمل، نور، نوشهر، چالوس، کلاردشت، عباس‌آباد، تنکابن و رامسر.
گلوگاه خاوری‌ترین شهرستان استان مازندران است؛ بهشهر همان جایی است که در دوران ساسانی «تمیشه» نامیده می‌شد؛ نکا از دو بخش هزارجریب و مرکزی شکل گرفته است؛ میان‌دورود که از سال 1389 از ساری جدا شد؛ ساری که مرکز استان است؛ جویبار که گیل‌خوران و مرکزی لاریم از بخش‌های آن است؛ سیمرغ با مرکزیت شهر کیاکُلا؛ شاهی(قائم‌شهر) که یک بخش و پنج دهستان و دو شهر دارد؛ سوادکوه شمالی با مرکزیت شیرگاه؛ سوادکوه با تاریخی بسیار کهن و شکل‌گرفته از دو بخش مرکزی و زیرآب؛ بابلسر که در گذشته‌ها بخش شمالی شهرستان بابل بود؛ بابل که پرجمعیت‌ترین شهرستان مازندران است؛ فریدون‌کنار شهرستان ساحلی استان مازندران؛ محمودآباد با روستاها و محله‌های بسیارش؛ آمل با بخش‌های لاریجان و دابودشت و دشت‌سر و امام‌زاده عبداله؛ نور که درگذشته‌ها رستمدار نام داشت؛ نوشهر با دو بخش مرکزی و کجور؛ چالوس با زیبایی‌های بسیارش؛ کلاردشت با جغرافیای خیره‌کننده‌اش؛ عباس‌آباد با بخش‌های مرکزی و سلمان‌شهر و کلار؛ تنکابن با تاریخی سرشار از رویدادها و سرانجام رامسر که بسیار تماشایی است، همگی پهنه‌ی سرسبز استان مازندران را شکل می‌دهند.
نگاهی گذرا به تاریخ مازندران
مرزهای استان مازندران در گذر تاریخی خود گاه گسترش یافته و گاه کوتاه شده است. در گذشته‌های باستانی، جایی به نام «پتشخوارگر» بود که مازندران کنونی پاره‌ای از آن به‌شمار می‌آمد. در سده‌های میانی تاریخ ایران نیز بخشی از طبرستان همان جایی است که اکنون استان مازندران نامیده می‌شود.
کتاب‌های تاریخی از تبارهایی در مازندران نام می‌برند که از دیرباز در این بخش از ایران باشنده بوده‌اند؛ مانند: تپورها، آماردها، فرمانروایانی مانند گشنسب و سپس دودمان‌هایی بومی چون دابویگان، قارنیان، پادوسبانیان و باوندیان. گفتنی است که از سده‌های میانی تاریخ ایران، نام مازندران در کنار نام طبرستان آورده شد.
نشانه‌های سکونت نخستین انسان‌های در مازندران کنونی، از یافته‌های غار هوتو به‌دست می‌آید. این غار که در پیرامون روستای تروجن شهرستان بهشهر جای دارد، نشانه‌هایی از انسان‌های پایان دوره‌ی پارینه‌سنگی و پس از آن را در خود نگه داشته است. در گوهرتپه‌ی بهشهر نیز آثاری از هزاره‌ی هشتم یا هفتم پیش از میلاد پیدا شده است. در دوره‌های دیگر باستانی، مازندران جایگاه مهی در تاریخ ایران داشت. تا آن‌که در روزگار ساسانیان دولت‌هایی که همگی تبار ساسانی داشتند، بر مازندران فرمانروایی کردند، مانند: کاروندیان، دابویگان، پادوسبانیان و باوندیان.
در دوران اسلامی تاریخ ایران، دولت‌های علویان، چلاویان یا آل افراسیاب و سپس مرعشیان بر مازندران تسلط داشتند، تا آن‌که در دوره‌ی صفوی مازندران بخشی از این دولت فراگیر شناخته شد. در دوره‌های پس از آن (افشاریه، زندیه و قاجاریه) نیز مازندران از سوی فرمانروایانی که از پایتخت فرستاده می‌شدند، اداره می‌شد.
زادگاه رضاشاه بزرگ، پدر ایران نوین و بنیانگذار دودمان پهلوی در آلاشت (شهرستان سوادکوه) مازندران است.
آثار تاریخی مازندران
از میان آثار تاریخی پرشمار استان مازندران، از دژها و خانه‌ها گرفته تا غارها و گرمابه‌های دیرینه و پل‌ها و کاروانسراها، برخی از آن‌ها را باید فهرست‌وار شناخت. برشمردن تک‌تک آن‌ها کتابی پربرگ خواهد بود.
– برج هشتل؛ این برج در شهر آمل ساخته شده است و ویژگی شگفت‌آورش مهرازی مثلثی آن است که رازآمیز به‌دید می‌آید. این سازه به دوره‌ی تیموریان بازمی‌گردد. سازه‌ی آن چهار ضلعی است. از تماشایی‌های شهر آمل یکی هم برج هشتل است.
– آتشکده آمل؛ این آتشکده در زمان ساسانیان بنا شده است. چند سازه‌ی کهن در کنار این آتشکده بوده که در گذر زمان از دست رفته‌اند. مهرازی آتشکده‌ی آمل بسیار درخور نگرش و مهم است.
– پل دوازده‌چشمه؛ بر روی رودخانه هراز، در مرکز شهر آمل، این پل تاریخی را می‌توان دید. هسته‌ی نخستین آن در دوره‌ی ساسانیان گذاشته شده و در دوران صفویه بازسازی شده و به شکل کنونی درآمده است. این پل دوازده تاق و دهانه دارد.
– قلعه ملک‌بهمن؛ این اثر را قلعه ملک قلا نیز نامیده‌اند. ساخت آن به دوران باستانی ایران بازمی‌گردد. آن را در گذر از جاده‌ی هراز و در بخش لاریجان می‌توان یافت. ملک بهمن از خاندان پادوسبانی بوده است که سده‌های بسیار بر بخش‌هایی از مازندران فرمانروایی کرده‌اند.
– حمام وزیری؛ این گرمابه‌ی قاجاری در شهر ساری ساخته شده و ثبت ملی نیز شده است. گرمابه وزیری در مجموعه‌ای مسکونی جای دارد که اکنون از آثار تاریخی شهر ساری دانسته می‌شود.
– کاروانسرای کمبوج؛ کاروانسرای کمبوج یا گامبوش، سازه‌ای از دوره‌ی قاجار است که در گستره‌ی پلور در شهرستان آمل جای دارد.
– گنبد سرست؛ در سده‌ی نهم گنبدی به نام سرست در بابل ساخته شد که اکنون از آثار تاریخی این شهرستان شناخته می‌شود. برخی آن را سازه‌ای از سده‌ی هشتم (دوره‌ی ایلخانی) می‌دانند. این گنبد آرامگاهی دست‌نخورده است و از دید مهرازی بسیار درخور نگرش قلمداد می‌شود.
– برج قدیمی ساعت؛ این برج ساعت در دوره‌ی رضاشاه بزرگ، پهلوی یکم، در شهر بابلسر ساخته شده است. ساخت آن از سوی یکی از افراد خاندان صالحی بابلسر بود. برج ساعت از تماشایی‌های بابلسر شناخته می‌شود.
– عمارت صفی‌آباد؛ عمارت یا کاخ صفی‌آباد بازمانده از دوره‌ی صفوی است و در شهر کهن بهشهر جای دارد. عمارت را بر بلندایی ساخته‌اند که چشم‌انداز آن بسیار دیدنی است. عمارت صفی‌آباد در دوره‌های تاریخی پس از ساخت، چند بار بازسازی شده است.
– چشمه عمارت؛ این عمارت ساخته‌شده در دوره‌ی صفوی است و اکنون ثبت ملی شده است. چشمه عمارت دو اشکوبه‌ای ساخته شده بود اما اکنون تنها اشکوب یک آن باقی است. سیستم آبرسانی آن توجه پژوهشگران را جلب کرده است. تنپوشه‌هایی سفالی آب را به عمارت می‌رساندند و از این دید، شیوه‌ای درخور بررسی دارد.
– غارهای رستم‌کلا؛ تاریخ این اثر به دوران باستانی ایران می‌رسد. غارهای رستم‌کلا در دامنه‌ی کوه‌های هوتوکش، در شهرستان بهشهر، جای دارد. برای دلبستگان به تاریخ پیشاتاریخی ایران، دیدن غارهای رستم‌کلا بایسته است.
– آتشکده کوسان؛ در بلندای کوهی در بخش جنوب باختری روستای آسیابسر در بهشهر، آتشکده‌ی کوسان قامت برافراشته است. این آتشکده ساسانی است و سکه‌های از آن دوره‌ی تاریخی در دل خاک‌های پیرامونش به‌دست آمده است. سازه‌ی آن نیز بسیار زیباست.
– پل تاریخی آزان؛ آزان پلی بازمانده از دوره‌ی قاجار است که در شهرستان جویبار در استان مازندران ساخته شده است. این پل هنوز هم جایی برای آمدوشد کامیون‌ها و خودروها است. آزان در میان فهرست تاریخی ایران ثبت شده است.
– کاخ چای‌خوران؛ نزدیک به یک سده از ساخت این کاخ می‌گذرد. آن را بر روی بلندایی ساخته‌اند. پیرامون کاخ چای‌خوران سرسبز و تماشایی است. سبک مهرازی آن اروپایی است. گچ‌بری و کاشی‌کاری‌های کاخ بسیار زیباست.
– پل زغال چالوس؛ این پل در جاده‌ی کندوان، در شهرستان چالوس، جای دارد. سازه‌ی آن نزدیک به یک‌سده‌ای است و بر روی رودخانه‌ی چالوس زده شده است. افزون بر خود پل که بسیار زیبا است، پیرامون آن نیز دلپذیر و دیدنی است.
– قلعه مارکوه رامسر؛ در شهرستان رامسر، شهر کتالم، این دژ تاریخی استوار و پابرجا است. گمان برده شده که این سازه را در سده‌ی سوم مهی ساخته‌اند. روبه‌روی قلعه مارکوه کوهی تماشایی و منظره‌هایی دیدنی هر نگاهی را به سوی خود می‌کشد.
– برج رسکت؛ در بخش دودانگه‌ی شهرستان ساری، برج رسکت نمایان است. آن را در سده‌ی پنجم مهی ساخته‌اند. گفته شده که در جایی که در سال 231 مهی شهاب‌سنگی فرو افتاد، این برج را ساخته‌اند. برج رسکت از سازه‌های تاریخی مازندران است.
– آرامگاه گلما ساری؛ در روستای گلما شهرستان ساری، برجی تاریخی که در سده‌ی هشتم و نهم مهی ساخته شده است، به نام آرامگاه گلما دیده می‌شود. آن‌جا را بقعه‌ی فخرالدین هم می‌گویند. ساختار مهرازی آن باشکوه است. افزون بر آن ویژگی، ساخت آرامگاه بر روی تپه‌ای تاریخی نیز درخور اهمیت است.
– قلعه کنگلو؛ گفته شده که این دژ باستانی در پایان دوره‌ی اشکانیان و آغاز دوره‌ی ساسانیان ساخته شده است. جای آن در شهرستان سوادکوه است. این دژ بخشی از مجموعه استحکامات کوهستانی البرز مرکزی دانسته شده است.
– برج لاجیم؛ در سوادکوه مازندران سازه‌ای بسیار زیبا هست که از آثار مهم تاریخی شناخته می‌شود. آن‌جا را برج لاجیم می‌نامند. برج یاد شده در زمان چیرگی آل زیار در سده‌ی چهارم و پنجم مهی ساخته شده است. 17 متر بلندا دارد و بدنه‌ی آن دایره‌ای و استوانه‌ای است.
– پل ورسک؛ از زیباترین پل‌های جهان بی‌گمان پل ورسک را باید نام برد. ورسک پلی بر سر راه راه‌آهن سراسری ایران، در 27 کیلومتری پل سفید است. پل ورسک شاهکار مهرازی است و طبیعت پیرامون آن کم‌مانند است. آوازه‌ی این پل تاریخی بیش از آن است که به گوش نرسیده باشد. پل ورسک در دوره رضاشاه بزرگ ساخته و به بهره‌برداری رسید.
– غار اسپهبد خورشید؛ در راهی که از تهران به سوادکوه کشیده شده، غار اسپهبد خورشید پیدا است. رد پای این سازه در نوشته‌های کهن تاریخی هست. غار اسپهبد خورشید دارای یکی از بزرگترین دهانه‌ها در میان غارهای ایران است. دیواری در درون غار وجود دارد که در زمان ساسانیان ساخته شده است. اتاق‌هایی نیز در درون غار ساخته شده است. درست در برابر دهانه‌ی غار پرتگاهی هولناک دیده می‌شود. اسپهبد خورشید از گاوبارگان بود که خاندانی فرمانروا در طبرستان و دیلمان بودند. دیدن این غاز از بایسته‌های گردشگری مازندران است.
– تپه گردکوه جمنان؛ آن‌جا سه تپه‌ی باستانی است. بلندترین آن‌ها 26 متری است. آن‌چه در این تپه‌ها یافته‌اند تا عصر آهن کشیده می‌شود. گورستانی 2500 ساله نیز در گردکوه پیدا شده است. از بخش‌های باستانی مازندران یکی هم همین تپه است.
– غار گمیشان؛ در شهرستان نکا، در روستای گمیشان، غاری هست که یافته‌های آن به دوره‌ی باستانی میان‌سنگی می‌رسد. از این‌رو دیرینگی غار گمیشان به 15 هزار سال پیش بازمی‌گردد. ابزارهای سنگی و سفال‌های فراوانی در این تپه کاوش شده است.
– قلعه پولاد؛ این دژ تاریخی در دوره‌ی سلجوقیان، سده‌ی ششم مهی، ساخته شده است. زمانی که دولت پادوسبانان بر طبرستان فرمانروایی می‌کرد، دژ فولاد ساخته شد. این سازه‌ی تاریخی را در شهرستان نور می‌توان دید.
گردشگری مازندران
– روستای فیلبند بابل؛ این روستای تماشایی در باختر شهرستان بابل جای دارد. در گویش مازنی، «فیلبند» یعنی جایی که در آن خستگی به پایان می‌رسد، است. زمستان‌های فیلبند سخت و برف‌زا است، اما تابستان‌هایش بسیار دلپذیر و سفرکردنی است. کوهنوردان، فیلبند را جایی دلخواه برای پیمودن راه‌های دل‌انگیز می‌دانند.
– روستای کندلوس نوشهر؛ کندلوس با آوازه‌ای جهانی، روستایی در دامنه‌ی البرز، در گستره‌ی کجور نوشهر، است. پیشینه‌ی تاریخی آن به دوران باستان می‌رسد و در بخش گردشگری آوازه‌ای بلند دارد. کندلوس از دلپذیرترین روستاهای شمال ایران شناخته می‌شود. کشتزارهای آن سرشار از گیاهان دارویی و آبشار آن با بلندایی 10 متری، بسیار دیدنی است.
– روستای جواهرده رامسر؛ جواهرده روستایی ییلاقی است و در اوج زیبایی. جاده‌ای که به این روستا می‌رسد، لذت‌بردنی و خاطره‌ساز است. آن جاده از بوستان جنگلی صفارود، دریاچه‌ی قو با چشم‌اندازی یگانه، آبشارهایی گیسوافشان و چشمه‌سارانی خروشان گذر می‌کند. کشتزارها و قله‌های جواهرده نیز هزار تماشا دارد.
– روستای پلور آمل؛ دهستان پلور در بخش لاریجان در شهرستان آمل دیده می‌شود. از جاده‌ی هراز باید گذر کرد تا به پلور رسید و قله‌ها و چشم‌اندازهای طبیعی و بستر سبز در سبز جنگلی آن را دید. از دیدنیهای این دهستان پارک ملی لار، شهر رینه، روستاهای آبگرم و گرنا به یاد می‌آید.
– جنگل‌های دوهزار و سه‌هزار تنکابن؛ از شناخته‌شده‌ترین جاهای استان مازندران یکی هم جنگل‌های دوهزار و سه‌هزار است. در طبیعت رؤیایی تنکابن باید این جنگل‌ها را دید. دو جاده از دو سوی آن گذر می‌کند و گستره‌ای سراسر زیبایی و تماشایی را پیش چشم می‌آورد.
– جنگل دالخانی رامسر؛ در رامسر جنگلی به زیبایی دالخوانی کمتر یافتنی است. دیدن درختانی که تنه‌ی آن‌ها خزه بسته است و گذر از کوهپایه‌ای پیچ‌درپیچ، دالخانی را یگانه ساخته است. پوشش گیاهی و حیات وحش این جنگل نیز یادکردنی است.
– جنگل الیمستان آمل؛ الیمستان را طلای سبز ایران نام داده‌اند. بافت آن بخشی از کهن‌ترین بخش‌های جنگل هیرکانی را شکل داده است. الیمستان در بهار و تابستان یکی از زیباترین دیده‌وری‌های زیست‌بوم شمال را پیشکش گردشگران و بازدیدکنندگان می‌سازد.
– جنگل واز چمستان؛ این جنگل را در دل استان مازندران باید جست. بسنده است بدانیم که دیرینگی درختان و بافت جنگلی آن 65 میلیون سال است! واز سه‌بخشی است: واز علیا، واز سفلی و واز تنگه. دوری آن از آمل 43 کیلومتر است.
– دشت دریاسر تنکابن؛ در بخش جنوبی تنکابن دشت دریاسر رَخت رنگارنگ خود را افکنده است. چهار کوه گرداگرد این دشت سر به آسمان گشوده‌اند. دریاسر در میان دو پوشش جنگلی و پوشش یخچالی جای گرفته است. گل‌های زردرنگ بهاری آن نیز غوغایی از فریبایی است.
– جاده چالوس؛ در این جاده ده‌ها جای دیدنی هست که هر گردشگری را به ایستادن و تماشا کردن برمی‌انگیزد. جاهایی مانند: باغ لاله‌های گچسر، پُل و باغ گلشن، سد امیرکبیر، تونل کندوان، رودهای کرج و چالوس، پیست اسکی دیزین، دهکده‌ی یوش و روستای دیدنی سیاه‌بیشه. جاده چالوس پیمودنی است!
– دریاچه الیمالات نور؛ این دریاچه در دل جنگل‌های نور مازندران جای دارد. پوشش گیاهی پیرامون دریاچه به‌راستی دلربا است. آلاچیق‌های چوبی‌ای هم که گرداگرد دریاچه است، الیمالات را جایی دلپذیر برای گردشگری و گذراندن ساعت‌های خوش ساخته است.
– دشت لار آمل؛ بخش شمال خاوری این دشت در شهرستان آمل جای دارد، از همین‌روست که آن را دشت لار آمل می‌نامند. این بستر زیبا در دامنه‌ی دماوند رَخت افکنده است و از یک‌سو به کوه‌های شهرستان نور و از سوی دیگر به لواسانات راه دارد. اقلیم ییلاقی دشت لار بسیار خوش آب‌وهوا است و سفر به آن‌جا را دلخواه می‌سازد.
– دریاچه ارواح رامسر؛ در 12 کیلومتری شهر نوشهر دریاچه‌ای ترسناک هست که به آن تالاب یا دریاچه‌ی ارواح می‌گویند. اما با همه‌ی هراس‌آور بودن آن، جایی برای گردشگری و دیدن است. این دریاچه همواره مه گرفته است و صدای حیات وحش پیرامون آن، فضایی ویژه به دریاچه می‌بخشد.
– جاده هراز آمل؛ از تهران تا مازندران راهی کشیده شده است که گذر از آن هیجان‌آور و تماشایی است. آن راه را جاده هراز می‌نامند. هراز را از زیباترین جاده‌های جهان دانسته‌اند. از این‌رو، یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان مازندران، پیمودن همین جاده است. در درازنای آن نیز آثار تاریخی هست که خود از ویژگی‌های جاده هراز شناخته می‌شود.
– آلاشت سوادکوه؛ مردم طبری‌تبار آلاشت در شهرستان سوادکوه، شهری زیبا دارند که گرداگرد آن را طبیعتی دلربا فراگرفته است. مهرازی بومی آلاشت از آن جایی تماشایی ساخته است. خانه رضاشاه بزرگ نیز از دیدنیهای آلاشت است.
– دریاچه چورت ساری؛ این دریاچه را میانشه هم می‌نامند. جنگل‌های بکر، دریاچه چورت را دیدنی‌تر ساخته است و دیده‌وری دارد که بسیار ویژه است. این دریاچه پس از رانش زمین در سال 1318 خورشیدی پدید آمد و اکنون جای برای گردشگران است.
– پارک جنگلی نور؛ در میان جاده‌ی نور به محمودآباد، جنگلی پُردار و درخت نمایان است. 3600 هکتار گستره‌ی آن است و از این‌رو در خاورمیانه همتایی ندارد. این پارک در سال 1351 طراحی شده است. پارک جنگلی نور واپسین بازمانده‌ی جنگل‌های جلگه‌ای ایران است.
– آبشار گزو سوادکوه؛ در میان انبوهی از درختان سبز، آبشار گزو جاری است. جاده‌ای پُرپیچ‌وخم را باید پیمود تا به این آبشار خروشان و سرریز رسید. بی‌گمان دیدن این آبشار تجربه‌ای متفاوت از طبیعت‌گردی است.
– تالاب میانکاله بهشهر؛ این تالاب بین‌المللی که ثبت جهانی شده است، از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات وحش ایران شناخته می‌شود. پرندگان آبزی آن، حواصیل‌ها، اگرت‌ها، پرستوها و بسیارانی دیگر، تالاب میانکاله را زندگی‌بخش ساخته‌اند. آن‌جا را بی‌گمان باید دید!
– دریاچه ولشت مرزن‌آباد؛ در شمال خاوری کلاردشت، دریاچه‌ی آب شیرین وَلَشت پدیدار است. از جاده‌ی چالوس نیز 25 کیلومتر دوری دارد. سطح آب این دریاچه در ماه‌های سرد و ماه‌های گرم سال اندکی بالا و پایین می‌شود، اما هیچگاه سرریز نخواهد شد. دریاچه‌ی ولشت پانصدهزار ساله است!
– دریاچه شورمست سواکوه؛ شورمست دریاچه‌ای طبیعی با ژرفایی پنج متری است. طبیعت‌گردان و ماهیگیران ولشت را بهترین دریاچه برای تفریح و گذران ساعت‌هایی خوش و به‌یاد ماندنی می‌دانند. به‌راستی که ولشت زیباست!
– ساحل میرود بابلسر؛ میرود گستره‌ای برای گردشگری است. ساحل آن هزار تماشا دارد. آن‌جا را از بهترین ساحل‌های استان مازندران برمی‌شمارند. روستای دیدنی کهنه‌محله نیز خورا در نزدیکی این ساحل است.
– پارک جنگلی سی‌سنگان نوشهر؛ در 35 کیلومتری شهر نوشهر، پارک جنگلی سی‌سنگان پذیرای گردشگران است. شمال پارک به دریای خزر می‌رسد و جنوب آن به کوه‌های البرز. گونه‌های کمیاب شمشاد در این بوستان فراوان است. بلوط‌های آن نیز که گاه بلندایی 10 متری می‌یابند، از دیدنیهای پوشش گیاهی سی‌سنگان است.
– دریاچه آویدر نوشهر؛ هنگام گذر از شهر نوشهر، از دریاچه‌ی آویدر آن نیز باید دیدن کرد؛ دریاچه‌ای که پشت سدی خاکی جای گرفته است و آب‌وهوایی دلپذیر دارد. آبزیان نیز جولان‌کنان سراسر دریاچه را می‌پیمایند. پس آویدر تماشاها دارد!
– دهستان کجور نوشهر؛ کجور ییلاقی و کوهستانی است و سه دهستان به نام‌های پنجک رستاق، زانوس رستاق و توابع کجور و به مرکزیت شهر کجور، دارد. پیشینه‌ی تاریخی این بخش از مازنداران به هزاره‌ها سر می‌کشد و صنایع دستی آن نیز ره‌آوردی درخور برای مسافران و گردشگران است. از جاهای دیدنی مازندران یکی هم همین کجور است.
– منطقه حفاظت شده هزار جریب نوشهر؛ گستره‌ی پهنه‌وری از رشته‌کوه البرز را هزار جریب می‌نامند. هزار جریب از سوادکوه تا دامغان و گرگان کشیده شده و سرتاسر آن تماشایی است. نام آن را در نوشته‌های تاریخی هم می‌توان پی گرفت، با این همه، آن‌چه هزار جریب را آوازه بخشیده است، طبیعت کم‌همتای آن است. جنگل هزار جریب از جاهایی است که در فهرست بازدید هر گردشگری جای دارد!
– پارک جنگلی کشپل نور؛ کشپل نور پوشش گیاهی یگانه‌ای دارد. در آن‌جا گیاهان توسکا، لرک، بلوط، افرا، انجیلی و ممرز بسیار است. گذر رودخانه‌ی لاویج از درون پارک جنگلی کشپل، تماشایی دیگری به آن بخشیده است.
– مرداب هسل چالوس؛ این مرداب را در نزدیک روستای سینوا در جاده‌ی چالوس باید یافت و از زیبایی‌های پرشمار آن دیدن کرد. سراسر مرداب را جلبک‌هایی پوشانده است. به سبب همین جلبک‌ها، با دگرگونی فصل‌ها رنگ مرداب نیز تغییر می‌کند: رنگ‌های قرمز و سبز و صورتی. خودِ مرداب در میانه‌ی جنگل جای دارد و از هر سوی آن صدای پرندگان و غوغای آن‌ها شنیده می‌شود.
– مازیچال کلاردشت؛ کمتر از پنجاه کیلومتر دورتر از چالوس، طبیعت مازیچال جای دارد. این گستره سرشار از درختان سر به آسمان‌سای بلوط است. بر فراز مازیچال اقیانوسی از ابر سایه‌گستر است و تماشای آن را هزار جلوه‌ی زیبا می‌بخشد. به‌راستی که زیست‌بوم مازیچال شگفت‌آور است.
– مرداب نشتارود تنکابن؛ در مرکز شهر نشتارود، در پنج کیلومتری شهر تنکابن، مردابی دیده می‌شود که گونه‌های بسیاری از آبزیان را در دل خود دارد. مرغابی‌ها و خودکاهای مرداب نشتارود در زمستان‌ها هیاهویی دارند. آن‌جا مقصدی برای گردشگری است.
– پارک جنگلی خانیکان نوشهر؛ از جاهای دیدنی شهر نوشهر یکی هم پارک جنگلی خانیکان است. در فصل بهار شکوفه‌های خانیکان بی‌مانند است و در پاییز برگ‌های خزان‌زده‌ی رنگارنگ آن تماشایی دیگر دارد. اما در تابستان‌ها هوای آن شرجی است.
– رودخانه تلار شاهی(قائم‌شهر)؛ تلار از کوه‌های البرز در سوادکوه، سرچشمه می‌گیرد. در آن‌جا ددینی‌ها کم نیست. پارکی ساحلی نیز در نزدیک تلار است. تلار از جاهای گردشگری مازندران است و پیست‌هایی برای بازی و تفریح دارد.
– مرداب دیوک کلاردشت؛ این مرداب را ترسناک برشمرده‌اند. دیوک در راهی جنگلی، آکنده از شاخ‌وبرگ درختان جای دارد و پیاده‌روی در آن بسیار خوشایند است، اما خود مرداب تا اندازه‌ای جلوه‌ای وهم‌آور و رازگونه دارد. دیوک در نزدیکی روستای پیم‌بور کلاردشت است.
– دریاچه فراخین نوشهر؛ فراخین را از زیباترین دریاچه‌های مازندران برشمرده‌اند. آب دریاچه از برف و باران‌های بسیار آن گستره برآورده می‌شود. آن اندازه زیبایی‌های دریاچه و پیرامون آن بسیار است که جایی کم‌مانند برای عکاسی باید دانسته شود. برای رسیدن به فراخین، باید اندکی پیاده‌روی کرد.
– دره زمان آمل؛ درباره این دره افسانه‌ها بر سر زبان است. داستان آن هرچه باشد، نمی‌توان از زیبایی خیره‌کننده‌اش چشم‌پوشی کرد. صخره‌های بلند و پُرشیب دره زمان از ویژگی‌هایش دانسته می‌شود و نیزرودخانه‌ای که از میان آن گذر می‌کند. این دره در جاده‌ی هزار و در نزدیکی روستای پلور قرار دارد.
– مرداب کندوچال چالوس؛ در میان جنگل پُرشاخ‌وبرگ فین چالوس، مرداب زیبای کندوچال پدیدار است. ژرفای آن پنج متر و پهنای آن یک‌هکتار است. پوشش نی و گیاهان مرداب، در کنار درختان پیرامون آن، فضایی آمیخته با هزار تماشا می‌سازد و دیدار از آن را برای هر گردشگری جذاب می‌کند.
– دشت آزو آمل؛ دشت آزو در لاریجان است و در بلندایی که در دامنه‌اش روستای نوا جای دارد. آزو از دیدنیهای آمل است. زیست‌بوم آن نیز یکتا و بسیار دیدنی است. برای هر طبیعت‌دوستی آزو آرزوکردنی است!
ره‌آوردها و خوراکی‌های مازندران
هنگام یادکرد از ره‌آوردهای (:سوغات) استان مازندران باید از صنایع دستی آن نام برد. حصیربافی سنتی، سفالگری، صنایع چوبی، پارچه‌بافی، نمدمالی و موج‌بافی از نمونه ره‌آوردهای این استان سرسبز است. به جاجیم‌چه‌بافی، صحافی و جلدسازی کتاب، عروسک‌سازی، بافت شمد، بافت گلیچه و سوزن‌دوزی مازندرانی‌ها نیز باید اشاره کرد و آن را از ره‌آورده‌های ماندنی این استان برشمرد.
خوراکی‌های مازنی‌ها نیز خوشمزه و لذیذ است. شیرینی پشت‌زیک خوش‌عطر است و به آن سوهان کنجدی هم می‌گویند. در پختن این شیرینی از کنجد، شکر، گردو، عسل، کره، هل و زعفران بهره برده می‌شود. آغوزنون خوراکی دیگر است. این شیرینی سرشار از مواد نیروزا (:مغذی) است. شیرینی دیگر که هواخواهان بسیار دارد رشته‌به‌رشته است. این خوراکی ترکیبی از گردو، رشته (تهیه شده از آرد برنج) خاک قند، هل و روغن است. شیرینی قماق نیز از شنبلیله، آرد گندم، کره، تخم‌مرغ، جعفری، شوید، گردو و پیاز فراهم می‌شود. نان کماج مازندرانی نیز جای خود دارد و بسیار خوشمزه است. تخم‌مرغ، شکر، آرد برنج، زعفران، شیر، وانیل، زردچوبه وگلاب موادی است که در پخت نان کماج به‌کار میرود. نان ییلاقی نیز ویژه‌ی مازندران است. این نان کوهی مزه‌ای مانند شیرمال دارد. بسیاری از خوراکی‌ها و شیرینی‌های دیگر مازندران را می‌توان نام برد که همگی خوش‌طعم هستند.
سخن پایانی
مازندران با تاریخ دامنه‌دارش، گستره‌های باستانی و تاریخی، زیست‌بوم فرح‌بخش، جنگل‌های انبوه، رودخانه‌های بسیار و جاری، بیشه‌های فراوان و بسیاری از ویژگی‌های دیگر، استانی دیدنی است و آکنده از یادگارهایی است که برای هر مسافر و گردشگری جذاب، تماشایی و دیدنی خواهد بود. روز مازندران، روزی برای شناخت افزون‌تر این پهنه‌ی سرسبز میهن‌مان است.
روز مازندران گرامی
امرداد - نگار جمشیدنژاد
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر