پرونده ثبت جهانی شهر تاریخی ماسوله، با تکیه بر یافتههای نوین باستانشناسی وارد گام تازهای از ارزیابیهای بینالمللی شده است. کاوشهای علمی در «کهنه ماسوله» و شناسایی کورههای اسفنجی، به توانمندی این پرونده برای ثبت در یونسکو انجامید.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان گیلان، از تکمیل مستندات این پرونده برپایهی تازهترین یافتههای علمی خبر داد؛ گامی که میتواند سرنوشت این شهر پلکانی را در فهرست میراث جهانی یونسکو رقم بزند.
یوسف سلمانخواه، با اشاره به رویکرد تخصصی این اداره کل برای رفع ابهامات شورای بینالمللی بناها و محوطهها (ایکوموس)، بر اهمیت پیوند میان تاریخ زیسته و مستندات باستانشناختی پافشاری کرد. به گفته او، تیمهای کارشناسی با تمرکز بر تبیین الگوهای «رمهداری» و «فعالیتهای صنعتی» در ماسوله، توانستهاند پاسخی علمی برای پرسشهای ارزیابان یونسکو فراهم آورند.
نقطه عطف این کوششها، کاوشهای علمی در «کهنه ماسوله» است. با بهرهگیری از تکنیکهای پیشرفته ژئوفیزیک و همکاری مشترک با باستانشناسان دانشگاه تهران و متخصصان چینی، شناسایی «کورههای اسفنجی» سندی محکم بر پیشینه صنعتی این منطقه شد. این یافتهها نه تنها بازگفت (:روایت) تاریخی ماسوله را غنای بیشتری بخشید، بلکه «اصالت» (Authenticity) این محوطه را در منظر جهانی بازتعریف کرد. این پرونده که دیماه سال گذشته در دبیرخانه یونسکو اعلام وصول شد، اکنون در انتظار تایید نهایی برای درج در کارنامه میراث جهانی ایران است.
امتیازات و ارزشهای جهانی ماسوله:
یکپارچگی زیستبوم: ماسوله تنها یک شهر پلکانی نیست، بلکه الگویی منحصربهفرد از تعامل انسان با طبیعت (Landscape Architecture) است که پایداری سکونتگاههای کوهستانی را به نمایش میگذارد.
همچنین اثبات فعالیتهای صنعتی (مانند کورههای اسفنجی)، ماسوله را از یک «منطقهی گردشگری» به یک «سایت چندمنظوره تاریخی» گسترش میدهد که در پژوهشهای جهانی اهمیت ویژهای دارد.
موانع و چالشهای پیشروی ثبت جهانی کهن دیار ماسوله
پایداری ساختار پلکانی: مهمترین چالش برای یونسکو، حفظ یکپارچگی معماری پلکانی در برابر ساختوسازهای مدرن و توسعههای عمرانی ناهمگون است.
توازن میان گردشگری و حفاظت: هجوم گردشگر و زیرساختهای کنونی، فشاری فزاینده بر کالبد تاریخی وارد میکند. برای ثبت جهانی، ارایه طرح مدیریتِ پهنه (Management Plan) که بتواند توازن میان اقتصاد گردشگری و حفظ بافت را برقرار کند، بایسته است.
ابهامات ایکوموس: چالش اصلی پروندههای اینچنینی، گاهی در «تعریف محدوده» و «حریمهای حفاظتی» نهفته است؛ جایی که مدیریت تعارضهای میان زندگی ساکنان بومی و ضوابط سختگیرانه ثبت جهانی، ظرافت و دیپلماسی میراثی بالایی میخواهد.
ثبت جهانی ماسوله، میتواند، این شهر را به استانداردهای مدیریتی یونسکو پیوند دهد و با پاسداری حقوقی در سطح بینالملل، آن را به عنوان الگویی پیشرو در توسعه پایدارِ شهرهای تاریخی معرفی کند.
خبرنگار امرداد: سپینود جم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر