۱۴ آبان ۱۴۰۵

تاریخ و فرهنگ ایران - گودبرداری خانه‌ای در قزوین به لایه‌های باستانی رسید

در جریان گودبرداری و خاکبرداری یک خانه در حریم مسجد ـ مدرسه حیدریه در شهر قزوین، لایه‌های باستانی هویدا شد. مدیرکل میراث فرهنگی قزوین می‌گوید این عملیات عمرانی با آ‌نکه در حریم یک سازه تاریخی بوده، اما با استعلام از میراث فرهنگی، انجام شده و اکنون در پی این کشف، ‌متوقف شده است.

روز مازندران؛ جایگاه دودمان‌های تاریخی ایران

در سالنمای رسمی کشور، چهاردهم آبان‌ماه «روز مازندران» نامگذاری شده است. یک سبب این نامگذاری از آن‌رو است که فرهنگ و آیین‌های تاریخی و دامنه‌دار این استان پُربار و بسیار دل‌انگیز و شناخت آن برای هر ایرانی مایه‌ی سربلندی است. با این همه، برشمردن حتا فهرستی از آثار تاریخی، جاهای گردشگری و دیدنی‌‌های زیست‌بومی مازندران به‌سبب بسیاری و فراوانی آن‌ها، درازدامن و سیاهه‌ای بلندبالا خواهد شد. به بهانه‌ی این روز فرخنده، نگاهی گذرا به ویژگی‌های تاریخی و گردشگری استان مازندران می‌افکنیم.

۱۳ آبان ۱۴۰۵

نسک توران یا سکاییان، ترکان، اَران و آزربایگان | دانشور زرتشت‌ ستودِ | نسک خانی 13

زیست بوم ایران - بازگشت آرتمیا، پیام‌آور امید در پهنه ارومیه

پس از سال‌ها خشکی و پس‌روی، دریاچه ارومیه بار دیگر نشانه‌هایی از بازگشت زندگی را به نمایش گذاشته است؛ افزایش بیش از ۱۰ برابری حجم آب نسبت به سال گذشته، گسترش پهنه آبی و مشاهده دوباره آرتمیا، روزنه‌هایی از امید به بهبود وضعیت این زیست‌بوم ارزشمند گشوده است؛ هرچند راه  پایدارنگاه‌داشتن زندگی دریاچه همچنان ادامه دارد.

یادمان های تاریخی، از چین به سرزمین مهر بازگردانده شد

۱۵۱ یادمان (اثر) تاریخی ایران که برای نمایش به چین به امانت سپرده شده بود، پس از نزدیک به دو سال به کشور بازگردانده شدند.

سالروز درگذشت اکبر گلپایگانی؛ حنجره‌ طلایی آواز ایرانی

امروز سیزدهم آبان‌ماه 2585 شاهنشاهی، سومین سال درگذشت اکبر گلپایگانی، از استادان توانای موسیقی آوازی ایران است. او صدایی دل‌نشین داشت و ردیف‌ها و دستگاه‌های موسیقی سنتی ایران را استادانه آموخته بود. دوستداران گلپایگانی او را «مرد حنجره‌ طلایی آواز ایرانی» می‌نامیدند.

۱۲ آبان ۱۴۰۵

تاریخ و فرهنگ ایران - ساخت شهر قزوین به فرمان شاپور یکم ساسانی

شهر قزوین در گذر تاریخی خود، از همان آغاز که این شهر به فرمان شاپور یکم ساسانی ساخته شد تا زمانی که صفویان آن را به پایتختی برگزیدند، داستان‌ها و سرگذشت‌های فراوانی را پشت سر گذشته است. تاریخ قزوین پُربرگ و خواندنی است. 12 آبان‌ماه 2585 شاهنشاهی، هزاروهفتصدوهشتادویکمین سالی است که از پی‌افکنی این شهر کهن و تاریخی می‌گذرد.

۱۱ آبان ۱۴۰۵

اردوی سور آناهیتا و شکوه در فرهنگ ایران | آناهیتا | دانشور زرتشت ستودِ

یادی از داوود پیرنیا؛ پایه‌گذار برنامه رادیویی گلها

دشوار است که دلبسته‌ای از دلبستگان موسیقی سنتی ایران را بیابیم که بخش یا بخش‌هایی از برنامه‌های رادیویی «گلها» را نشنیده باشد. این برنامه جایی برای هنرورزی شماری از برجسته‌ترین نوازندگان و خوانندگان ایران بود و سال‌های سال شنوندگان بسیاری را پای رادیو می‌نشاند تا بهترین قطعات موسیقی و دل‌انگیزترین صداهای استادان آواز ایرانی را بشنوند. پایه‌گذار آن برنامه‌ی رادیویی ماندگار، زنده‌یاد داوود پیرنیا بود؛ برنامه‌ای که سرانجام با رنجش و آزرده‌دلی پیرنیا، سمت و سوی دیگری یافت.

۹ آبان ۱۴۰۵

تاریخ و فرهنگ ایران - چند واژه‌ی فارسی در بخش کوچ‌نشینی و تبارشناسی آن‌ها

اگر بخواهیم جمله‌ی فرضیِ «ایل قشقایی از ده‌ها باب و صدها طایفه پدید آمده است» را به زبان فارسیِ پیش از سده‌های ششم و هفتم بگوییم، به جای «ایل» و «باب» و «طایفه» چه واژه‌هایی باید به کار برد؟ [۱]

ترکیه‌ی جدید، یک یتیم ژئوپلیتیک!

در چند روز گذشته، بین کاربران ترکیه‌ای و چینی در شبکه‌ی X بحث‌ها و مناظره‌های داغ و جالبی رخ داده است. بحث‌ها زمانی شروع شد که ترکیه‌ای‌ها در اعتراض به رفتار چینی‌ها با اویغورها و مسلمانان سین‌کیانگ شروع به کمپین گسترده کرده و ساکنان این مناطق را هم‌تباران خود نامیدند و دفاع از آن‌ها را به اندازه دفاع از شهروندان خود کشور ترکیه الزامی دانستند.

میراث ایران؛ روایت غارت گنجینه‌ها و کوشش برای نجات سازه‌های تاریخی

در هفته‌ای که گذشت، (دوم تا هشتم آبان) غارت آثار تاریخی بیضا بار دیگر زخم حفاری‌های غیرمجاز بر پیکر میراث فرهنگی ایران را آشکار کرد؛ هم‌زمان، تلاش برای پایدارسازی گنبد سلطانیه، ادامه مرمت نقش رستم، پیگیری ثبت جهانی ماسوله، احیای بناهای تاریخی و ثبت جلوه‌هایی از میراث ناملموس در چند استان، بخشی از رویدادهای میراث فرهنگی کشور بود.

۴ آبان ۱۴۰۵

بازنشر از ۴ آبان ۱۳۹۸؛ دوقلوهای پهلوی؛ تمدن بزرگ در برابر سیاه‌چاله‌ی ارتجاع

- هر چه بیشتر زمان گذشت، خودآگاهی ملی جامعه‌ی جوان ایران آنها را بیشتر نسبت به راهی متقاعد ساخت که با انقلاب مشروطه و تلاش پهلوی‌ها برای آزادی و آبادی میهن هموار شده بود اما با دست‌انداز جمهوری اسلامی نه به بن‌بست بلکه در یک عقبگرد تاریخی به قهقرای همه‌جانبه انجامید. از همین رو مرور تاریخ معاصر ایران و نقش ایده و انقلاب مشروطه و دستاوردهای دوران پهلوی به عنوان میراث و داشته‌هایی که جامعه در شرایط کنونی با اعتماد به شاهزاه رضا پهلوی به عنوان رهبر انقلاب شیروخورشید ایران می‌تواند بر آنها دوباره بنا کند، اهمیت ویژه پیدا می‌کند.

شناسایی حلقه‌ گمشده‌ تاریخ ایران باستان در تمدن جیرفت

آیین یادبود زنده‌یاد یوسف مجیدزاده استاد و پژوهشگر برجسته باستان‌شناسی ایران یکشنبه سوم آبان ماه ۱۴۰۵ در سالن همایش موزه ملی ایران برگزار شد. در این نشست استادان تاریخ و باستان‌شناسی درباره سال‌های تحصیل در دانشگاه تهران، خاطرات کاوش‌های باستان‌شناختی و ویژگی‌های علمی و انسانی زنده‌یاد یوسف مجیدزاده سخن گفتند و یاد او را گرامی داشتند.

۲ آبان ۱۴۰۵

یادبود یوسف مجیدزاده، در موزه ملی برگزار می‌شود

آیین یادبود زنده‌یاد دکتر یوسف مجید‌زاده، استاد و پژوهشگر برجسته باستان‌شناسی ایران، یکشنبه سوم آبان‌ماه ١٤٠٥ خورشیدی، ساعت ١٤ تا ١٦ در سالن همایش موزه ملی ایران برگزار می‌شود. پیش‌تر قرار بود این آیین سه‌شنبه پنجم آبان‌ماه برگزار شود.

۱ آبان ۱۴۰۵

ناموران ایران - روز بزرگداشت بیهقی؛ تاریخ‌نگاری چیره‌دست و پدر نثر فارسی

در سال‌نمای رسمی کشور، روز یکم آبان‌ماه به نام «روز بزرگداشت بیهقی» شناخته شده است. بیهقی، نویسنده‌ای چیره‌دست و تاریخ‌نگاری برجسته بود. شیوه‌ی تاریخ‌نگاری، نثر دل‌انگیز و جهان اندیشه‌ی بیهقی چنان است که اثر او را در جایگاه بلند و دست‌نیافتنی‌ای در زبان و ادبیات فارسی قرار می‌دهد. بیهقی اثری برجای گذاشته است که در فن تاریخ‌نگاری همانندی برای آن نمی‌توان یافت.

۳۰ مهر ۱۴۰۵

55 سال پس از جشن‌های 2500 ساله؛ پهلوی فقط کوروش را زنده نکرد

30 مهرماه؛ تغییر نام خیابان علاء‌الدوله به فردوسی

نزدیک به یک‌سده پیش، خیابانی در تهران که آغاز آن از میدان توپخانه بود و «خیابان علاء‌الدوله» نامیده می‌شد، به «خیابان فردوسی» تغییر نام یافت. اکنون 92 سال از آن روز سپری شده است و این خیابان یکی از شناخته‌شده‌ترین خیابان‌های پایتخت است.