هنوز هم میتوان سرافرازی و شکوه ایران باستان را در دل کوهها و پهندشتهای استان کرمانشاه دید. آنجا که کوه بیستون سربرافراشته و یادگارنوشتی از داریوش بزرگ هخامنشی را هزاران سده است که نگاه داشته است؛ یا آنجا که تاقبستانِ شکوهمند نقشی از خسروپرویز ساسانی را دیدهور کرده است. اینها نشانههایی از تمدن شکوفا و درخشان ایران است که امانتداری آن به خاک و زمین کرمانشاه سپرده شده است.
در چهارمین روز از امردادماه 1400 خورشیدی، آگاهیرسانی شد که از این پس پنجم امردادماه به عنوان «روز ملی کرمانشاه» در سالنمای رسمی کشور ثبت خواهد شد. اکنون چهارمین سالی است که این روز ملی گرامی داشته میشود.
کرمانشاه پیش از روزگار فرهمند هخامنشی نیز زیستگاهی برای انسان و گام نهادن او در راه تمدن بوده است؛ این را کاوشهای باستانشناختی نشان میدهد. شگفت است که نشانههایی از همهی دورههای زندگی انسان، از روزگار سنگ (:حجر) تا دورههای تمدنی پیش از تاریخ ایران، در کرمانشاه یافتنی است. یکنمونهی آن نخستین روستاهای شکلگرفته در ایران است که در استان کرمانشاه ساخته شدهاند؛ همانند گنجدرهی هرسین، گاکیه و تپه سراب. از سوی دیگر، کرمانشاه گذرگاهی بازرگانی میان ایران و میانرودان بود. از این دید نیز این بخش از سرزمین ما، بسیار باارزش و یادکردنی است.
هممرزی با دولت آشور و بابِل، از کرمانشاه باستانی جایی برای زدوخوردها و جنگهای پیدرپی با یورشگران ساخته بود تا آنکه شاهنشاهی ماد شکل گرفت و کرمانشاه از گسترههای مهم آن شناخته شد. در زمان هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان نیز کرمانشاه جایگاه برتر و راهبردی (:استراتژیک) داشت. این اهمیت تاریخی وفرهنگی کرمانشاه، در تاریخ میانی ایران و دورههای نزدیکتر به ما نیز پایدار ماند و از کرمانشاه شهر و استانی بسیار ارجدار ساخت.
کوه بیستون
نقشبرجسته بیستون
شناختی شتابزده از کرمانشاه و دلانگیزیهای آن
کرمانشاه (یا به زبان کُردی: کرماشان) از استانهای مرزی در باختر ایران است؛ کلانشهری است با مردمانی کُردزبان (و نیز لکزبان).
آبوهوای کرمانشاه دلخواه و کوهستانی است. از دیرباز باستانی تا کنون نیز راهی شناخته میشود برای پیوند خاور و باختر و شمال و جنوب ایران. پیدایش کرمانشاه را تا 3500 سال پیش از میلاد بازمیگردانند، اما در استورههای ایرانی، پیافکنی شهر کرمانشاه را به تهمورث دیوبند پیوند میدهند.
از تاریخ درازدامن کرمانشاه که بگذریم، باید به چشماندازهای طبیعی بسیار آن نگریست که از این شهر و استان، نمونهای دلانگیز از گردشگری ساخته است.
کوههای سربهآسمانسای آن «بیستون» و «پرآو» در شمال خاوری و «کوه سفید» در جنوب کرمانشاه و «کوه فرخشاد» در شمال این استان و «میوله» در شمال باختری آن، تماشایی دیگر دارند! رودخانهی «قرهسو» که از درون شهر کرمانشاه گذر پُرهیاهویی دارد و رودخانهی «آبشوران» و رودخانهی «چمبشیر» که به کُردی به آن «کولهکاو» میگویند و «سراب نیلوفر» در 20 کیلومتری شمال باختری شهر کرمانشاه نیز فرحناکیای دارند که از بس رؤیایی است، به زبان نمیآید! اینها همه زیستبومی دلربا میسازند و نام کرمانشاه را پُرآوازه میکنند.
گوشهای از تاریخ و فرهنگ کهن کرمانشاه را در دیرینکدههای (موزههای) آن میتوان جُست؛ جایی که فرهنگ، تاریخ و آیینها درهم فشرده شدهاند تا در قالب یک موزه جای بگیرند؛ مانند: موزهی پارینهسنگی زاگرس، موزهی سنگ تاقبستان، موزهی مردمشناسی کرمانشاه و موزهی پوشاک و زیورآلات.
از موسیقی کرمانشاه نیز یاد کنیم، از تنبورنوازی آن که شورانگیز و سماعگونه است. خوراکیهای کرمانشاه نیز خوشمزه است و خواستاران فراوانی در میان گردشگران دارد؛ مانند: دندهکباب کرمانشاه، خورش کنگر، خورش خلال بادام، ترخینه، شلکینه، خورش بامیه و بسیاری دیگر. روغن کرمانشاهی نیز آوازهای در همهی ایران دارد یا شیرینیهای نان برنجی، کاک، نان برساق، نان خرمایی و نان شکری که مزهی آن از یاد نرفتنی است! از همینرو بود که در در 17 آبان 1400 خورشیدی شهر کرمانشاه از سوی یونسکو به عنوان سیوهفتمین «شهر خلاق خوراکشناسی» در جهان و دوازدهمین شهر خلاق خوراک در آسیا در «شبکهی شهرهای خلاق» ثبت شد.
رهآوردهای و ارمغانهای کرمانشاه نیز یادکردنی است. گیوه یا کلاش کرمانشاهی که ریشههایی تاریخی دارد، قالیها، مرسبافی که شیوهای برای دوختن لباس کُردی است، گلیمبافی، جاجیمبافی، نمدبافی، موجبافی، قلمزنی و سفالگری، بخشی از صنایع دستی این استان زیباست.
روزی برای کرمانشاه و یادگارهای دیرینهی آن
روز ملی کرمانشاه فرصتی است تا دیگربار نگاه ما را به این استان کهن ایران بیندازد تا طبیعت، فرهنگ، آیینها و سنتها، پوشاک، خورد و خوراک، تاریخ و ارزشهای آن را از نو ببینیم و دریابیم که این گوشه از سرزمین ما، مانند دیگر شهرها و استانهای ایران، هزاران فریبایی دارد و سرشار از یادمانهای کهن و ماندگار است. روز ملی کرمانشاه این نکته را هم یادآوری میکند که ایران ما از سرمایههای گرانبها و کممانندی برای توسعه و پیشرفت برخوردار است.
روز ملی کرمانشاه را گرامی میداریم.
امرداد - نگار جمشیدنژاد
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر