گسترهی «تُلبرمی» که به نام «برمک» نیز شناخته میشود، بازماندهای از دورهی ایلامی تاریخ ایران است و اکنون در نزدیکی روستایی به نام کیمه، در شهرستان رامهرمز، در استان خوزستان، جای دارد. باستانشناسان، تلبرمی را شهری ایلامی بوده اسمیدانند که در گذر زمان به زیر خاک رفته و از شُکوه پیشیناش چیزی جز تلی از خاک و آثاری که بسیاری از آنها را قاچاقچیان به غارت بردهاند، چیزی نمانده است. این تپهی باستانی در سال 20 تیرماه 1347 خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است و اکنون از آن زمان68 سال میگذرد.
اگر بخواهیم نشانی باریکبینانهتری از تلبرمی بهدست بدهیم، باید آن را در باختر رودخانهی علا رامهرمز دانست؛ رودخانهای که پس از گذر از دشتهای جنوب خوزستان سرانجام به خلیج فارس سرازیر میشود. به سبب دسترسی آسان به آبهای خلیج فارس بوده است که ایلامیهای باستانی این تپه را برای زندگی و تمدنسازی خود برگزیده بودند.
پژوهشهای باستان شناسانی، دوران استقرار مردم در این تپه را، شوش متاخر (هزارهی پنجم پیش از میلاد) هزاره سوم پیش از میلاد، ایلامی نو (نیمهی نخست هزاره پیش از میلاد) هخامنشی، سلوکی، پارتی، ساسانی و اسلامی، تاریخگذاری کردهاند. همین اندازه بسنده است تا بدانیم که با چه اثر مهمی از تاریخ باستانی ایران روبهرو هستیم. قاچاقچیان آثار تاریخی نیز از این نکته باخبر بودند و در گذر سالها و دههها دست از زیرورو کردن آن برنداشتند. نزدیکترین یغماگری آنها به فروردین 1391 خورشیدی بازمیگردد که برای دستیابی به گنجینهی زیورآلات آن، تونلی با گستردگی چهارمتر درازا و بیست متر پهنا کنده بودند! (گزارش خبرگزاری مهر، 16 فروردین 1391). این را هم بگوییم که در سال 1386 خورشیدی، قاچاقچیان گنجینهای گرانبها از تلبرمی به دست آوردند و آن را به باد غارت دادند!
اکنون 58 سال از ثبت ملی تلبرمی میگذرد؛ اثری باستانی و بسیار باارزش که بارها به آن دستدرازی شده و سوداگران گنج ویرانش کردهاند. پرسش اینجاست که اگر ثبت ملی یک اثر یا گسترهی تاریخی و باستانی به نگاهبانی از آن نینجامد، ثبت آن چه سودی خواهد داشت؟ آیا جای دادن یک اثر ملی در فهرست آثار تاریخی برای ماندگاری آن و آثار نهفته در دروناش نیست؟ تلبرمی به ما میگوید: به ثبت ملی هم اعتمادی نیست! دست قاچاقچیان آثار تاریخی و باستانی همهجا پیدا است!
امرداد - سپینود جم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر