آسیبهای گسترده به میراث فرهنگی ایران در جریان دو حملهی نظامی بهویژه جنگ ۴۰ روزه، ۳۰ سازمان مردمنهاد تخصصی، علمی و مدنی را بر آن داشت تا در بیانیهای مشترک، با هشدار نسبت به تهدید حافظه تاریخی و فرهنگی کشور، از سازمان ملل متحد، یونسکو و دیگر نهادهای بینالمللی، خواستار حفاظت، مستندسازی و پیگیری بیدرنگ حقوقی این آسیبها شوند.
متن کامل بیانیه اینگونه است:
خطاب به: دبیرکل سازمان ملل متحد، دیوان کیفری بینالمللی، سازمانهای تخصصی سازمان ملل متحد: سازمان یونسکو، شورای بینالمللی ابنیه و محوطهها ، شورای بینالمللی موزهها، سپر آبی بینالمللی و سازمان بینالمللی صلیب سرخ
بر اساس مستندات رسمی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران، گزارش رسانههای ایرانی و بینالمللی و مشاهدات میدانی اعضای سازمانهای مردم نهاد فعال در حوزه میراث فرهنگی و تاریخی بهویژه اعضای سازمانهای تخصصی ذیل سازمان یونسکو (ایکروم، ایکوم، ایکوموس و …)، در فاصل ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا بامداد ۱۹ فروردین ۱۴۰۵، حملات نظامی امریکا و اسرايیل به حدود ۱۳۲ بنا و اثر تاریخی در ۱۸ استان ایران آسیب جدی وارد کرد. استان تهران با بیش از ۶۰ اثر بیشترین آسیبها و لطمات را دید، استان اصفهان با ۲۳ اثر و استانهای خوزستان و کردستان هر کدام با ۱۳ اثر در ردههای بعدی قرار دارند. برخی از این آثار همچون کاخموزه گلستان و میدان نقشجهان اصفهان در فهرست میراث جهانی قرار دارند و برخی چون کاخموزه چهلستون، مسجد جامع عباسی، برج آزادی، مسجد سپهسالار، آرامگاه باباطاهر، مجموعه فلکالافلاک، کاخ صفیآباد، محوطه کوه خواجه و دهها اثر دیگر از آثار شاخص و برجسته هنر و معماری ایرانی و بخشی از میراث مشترک بشری محسوب میشوند.
بر اساس کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه موضوع « حفاظت از اموال فرهنگی در زمان درگیریهای مسلحانه» و پروتکلهای الحاقی آن (۱۹۵۴ و ۱۹۹۹)، هرگونه هدفگیری یا واردکردن خسارت مستقیم یا غیرمستقیم به بناهای تاریخی، سایتهای باستانی و موزهها مطلقا ممنوع است؛ اموال فرهنگی مصونیت کامل دارد و تحت هیچ شرایطی نباید اهداف نظامی تلقی شوند. برخی از این بناها، نظیر پژوهشکده هنر فرهنگستان هنر، علاوه بر ارزش تاریخی، واجد کاربری علمی و پژوهشی بودهاند. این بنا که در سال ۱۳۱۰ ه.خ. (۱۹۳۱ م.) توسط معمار گرجستانی، نیکلای مارکف طراحی شد، محل سکونت پروفسور یحیی عدل (بنیانگذار جراحی نوین در ایران) بوده و تخریب آن بر اثر اصابت راکت، نقض صریح «اصل تفکیک» در حقوق بینالملل بشردوستانه است. چنین مرکز تحقیقاتی و بنای فاخرش نمود میراث مشترک بشری بود و هیچگونه کاربری نظامی نداشته است. حمله مستقیم به چنین بناها و مراکزی، نقض صریح اصل تفکیک مندرج در ماده ۵۲ پروتکل اول الحاقی کنوانسیونهای ژنو و ماده ۲۷(۳) پروتکل دوم ۱۹۹۹ کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه محسوب میشود. آسیب واردشده به کنیسه رفیعزاده و نابودی طومارهای تاریخی تورات که بر پوست طبیعی بهدست روحانیون کلیمی نبشته شده است، نیز در شمول همین ممنوعیتهای بینالمللی بهویژه کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و ماده ۸ اساسنامه رم است که تخریب عمدی میراث فرهنگی را جرم جنگی تلقی میکند. این آثار همگی پارههای هویت تمدنی ملتی است که در شکلگیری تمدن بشری نقش چشمگیری داشتهاند و آسیب دیدهاند. توجه شما را به قطعنامه ۲۳۴۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد (۲۰۱۷) معطوف میداریم. رویه قضایی دیوان کیفری بینالمللی، از جمله پرونده الفقیالمهدي (۲۰۱۶) که تخریب عمدی میراث فرهنگی را جنایت جنگی مستقل شمرده است، پیش روی ماست. از اینروی ما از نهادهای بینالمللی مخاطب این بیانیه بنا به وظایف ذاتی آنها میخواهیم:
۱. برای کمک به شناخت حقیقت و پرهیز کشورها از تکرار آسیب به مواریث تاریخی بشری، هم آسیبهای واردشده به آثار تاریخی ایران با اعزام هیاتهای ارزیاب مستقل و متخصص، بررسی و مستندنگاری، تایید و به اطلاع کشورهای عضو برسد.
۲. بر اساس اصول حقوق بینالملل عرفی، سازوکار الزامآوری برای محکومیت متجاوز و پرداخت غرامت جهت تامین هزینههای بازسازی میراث تخریبشده فعال گردد. همچنین تشدید قوانین برای برخورد با دولتهای خاطی از مقررات بینالمللی، مورد توجه بیشتری قرار گیرد.
۳. صندوق میراث اضطراری یونسکو (HEF) برای حمایت از مرمت و بازسازی این آثار ارزشمند فعال شود.
۴. روایت عمومی مردم از تخریب مواریث تاریخی بشری، بهعنوان بخشی از تاریخی شفاهی بشری و حافظ جمعی، مورد پژوهش و مستندنگاری پژوهشگران بینالمللی قرار گیرد و از این تجربه تلخ، آموزشهای همگانی در سطح جهان در اولویت باشد.
۵. برای حفاظت از آثار در معرض خطر، اقدام فوری سپر آبی بینالمللی در همه کشورها مورد تاکید قرار گیرد و از همه اعضا خواسته شود به چنین مهمی التزام داشته باشند.
- هرگونه خرید، فروش یا انتقال اشیای تاریخی و فرهنگی ایران توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی در قلمرو کشورهای عضو، هرگونه جابهجایی یا معامله با مقاصدی غیر از استرداد به کشور مبدا، بهمنزله قاچاق محسوب و ممنوع اعلام گردد. همچنین پلیس بینالملل (INTERPOL) و سازمان جهانی گمرک (WCO) میبایست تدابیر فوری و مقتضی را برای جلوگیری از غارت، جابهجایی غیرقانونی و قاچاق اموال فرهنگی و قطعات تاریخی بر جایمانده از آوار تخریب و آسیب را اتخاذ نمایند. تخریب میراث فرهنگی کشورها تنها آسیب به بناها و محوطههای تاریخی نیست ،بلکه تلاشی برای از بینبردن بخشی از تاریخ و حافظه جمعی بشری، اقدامی ضد فرهنگی و ضد بشری است که باید دولتها از آن پرهیز کنند. جامع بینالمللی در برابر چنین فجایع جبراننشدنی مسوولیت تاریخی دارد. متقاضیان این نامه، خود و شما را به انجام مسوولیت اجتماعی و تاریخی دعوت میکنند.
با احترام
ائتلاف سازمانهای ایرانی مردمنهاد مدنی حامی و حافظ میراث فرهنگی (NGOs)
امرداد - گروه رویداد
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر