خوارزمی از نامورترین دانشمندان ایران با آوازهای جهانی است. نام او تنها در جهان گذشته پژواک نداشت؛ اکنون نیز در همهی جهان به بزرگی و نوآوری در دانشهای ریاضی، ستارهشناسی، جغرافیا و فلسفه شناخته میشود. امروز، 22 تیرماه، زادروز خجستهی اوست.
محمد، پورِ موسی، نامبردار به «حکیم خوارزمی»، در شهر خوارزم به سال 164 یا 185 مهی- 780 میلادی دیده به جهان گشود. در زمانهی او، شهر بغداد بهسبب باشندگی بسیاری از دانشمندان جهان در آن و بنیانگذاری «دارالحکمهها»، آوازهای فراوان در گسترش دانش داشت. از اینرو خوارزمی نیز راهی آن شهر شد و بیشتر زندگی ثمربخش خود را در بغداد گذراند.
از رویدادهای زندگی خوارزمی آگاهی چندانی در دست نیست؛ آنچه از او میدانیم به زندگی علمیاش بازمیگردد. در برخی نوشتهها، نیاکان او زرتشتی دانسته شدهاند. این هم هست که شاید خوارزمی پیش از رفتن به بغداد، به هند سفر کرده باشد و کتاب «حسابالهند» او رهآورد آن سفر بوده است.
خوارزمی نخستین دانشمند خاورزمینی بود که کتابی دربارهی حساب و سیستم اعداد نوشت. این نیز دربارهی او گفته شده است که از سوی یکی از خلیفههای عباسی به بیزانس فرستاده شد تا برخی پژوهشهایش را در آنجا ادامه دهد.
خوارزمی در دانش جبر و الگوریتم، نوآور و گرهگشا بود. او را در این دانش، سرآمد همگان در سدههای میانی تاریخ جهان دانستهاند. بیسبب نیست که روزگارش را به نام او میشناسند و از «عصر خوارزمی» نام بردهاند. او در کتاب «جبر و مقابله» توانست با این دانش جدید، معادلات درجه دوم را حل کند و راه را برای حل معادلات درجه بالاتر هموار سازد. افزون بر آن، حل هندسی معادلات را (برپایهی شکلها) پدید آورد.
دستاوردهای خوارزمی در دانش، بسیار بود؛ مانند: پایهگذاری دانش جبر، حل معادههای درجه دو؛ اختراع حسابداری، کار بر روی اسطرلاب برای زمانسنجی.
خوارزمی در ستارهشناسی (نجوم) نیز از برترینها بود. او دانش یونانیان و هندیها را با هم آمیخت و به دستاوردهای بسیاری دست یافت. در جغرافیا نیز نقشهی جغرافیایی بطلمیوس را ویرایش کرد. بدینگونه خوارزمی راه را برای آیندگان گشود و بنیانی نهاد که به پیشرفت دانش بشری انجامید.
میراث خوارزمی برای جهان ما
اما میراث خوارزمی برای روزگار ما چیست؟ امروز، در روزگار دیجیتال و فنآوریهای نوین، میراث گرانقدر خوارزمی، الگوریتمهای پیچیده و راهحلهای نوآورانه است. راهحلهایی که با تار و پود زندگی ما تنیده شده است. از یاد نبریم که خوارزمی در کتاب «جبر و مقابله» برای نخستینبار توانست روشهای حسابداری را گزارش کند . کار او در این زمینه،هنوز هم کاربرد دارد؛ بهویژه برای حل مسایل ارثی که بسیار پیچیده هستند. پس او دانشمندی نه برای جهان ِ سپریشده، بلکه برای جهان ما و همهی زمانها است.
خبرنگار امرداد: سپینود جم
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر